Dolar 18,8306
Euro 20,2153
Altın 1.133,61
BİST 4.930,18
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Diyarbakır 2°C
Hafif Kar Yağışlı
Diyarbakır
2°C
Hafif Kar Yağışlı
Çar 5°C
Per 6°C
Cum 7°C
Cts 6°C

Diyarbakır Karpuzu – (İhsan Özdemi’in Yazısı)

30 Aralık 2022 07:32

Diyarbakır karpuzuyla, karpuz Diyarbakır’la ünlüdür.

Karpuz bir simgedir Diyarbakır için, Büyüklüğü, ağırlığı, tadı ve çeşitleri ile Dünyaca ünlü karpuzumuz şarkılara, türkülere, manilere girmiştir.

Karpuzum dildi dilim

Gel otur nazlı gülüm

Ne dedim de darıldın

Lal olsun benim dilim

******

Ocakta duman olur,

Gün olur, zaman olur,

Diyarbakır karpuzu

Her yerde yaman olur.

Adına festivaller düzenlenen, fuarlar açılan, Dünyaca ünlü Diyarbakır karpuzu Dicle kıyısındaki bostanlarda (kumluk alanda) özel bir bakımla yetiştirilirdi. Yakın yıllara kadar düzenlenen festivallerde yarışmalara 42 kilo büyüklüğünde karpuzlar getirilirdi. Ancak, geçmiş yıllarda 70 kilo büyüklüğünde karpuzlar yetiştirildiği, özel olarak yetiştirilen bu karpuzlardan ikisinin bir deveye yük olduğu, deve yüklü karpuzların İstanbul’a saraya gönderildiği söylenir.

Büyük karpuz üretiminde KOĞA (Güvercin gübresi) kullanılır. Bunun içinde kentin bazı yerlerinde, köylerde özel BORAHANE’ler (Güvercinlik) vardı.  Bostan sahipleri karpuz İçin gerekli olan Koğa’yı buralardan alırdı. Ayrıca da özellikle camilerin çatılarında yuva yapan güvercinlerin gübresi yılın belirli aylarında toplanır, satılır bununla camilere gelir elde edilirdi. Sonraki yıllarda, tarlada, bağ ve bahçelerde yapılan tarımsal ilaçlamalar yüzünden tüm kuşlarda olduğu gibi güvercin sayısında da azalma oldu. Ayrıca koğanın pahalı olması nedeniyle bu gübrenin kullanımından vazgeçildi. Şimdi artık işin ticari boyutunu dikkate alan üreticiler, başka kentlerden getirttikleri yabancı tohumları kullanarak suni gübrelerle erkenci karpuz yetiştirmeyi yeğliyorlar. Bunun sonucu olarak da Diyarbakır karpuzunun özelliği kayboldu. Tadı ve şekli bozuldu. Ayrıca Dicle’deki aşırı kirlenmede büyük karpuz yetişmesini engelliyor artık…

Yıllarca Maden’deki Bakır Fabrikası’nın atıklarının nehre akıtılması, dahası kentin bazı bölgelerinin kanalizasyonlarının da buraya bağlanması sonucu meydana gelen aşırı kirlenme yüzünden tüm güzelliği ile birlikte verimi de bozuldu Dicle’nin.