DİYARBAKIR HABER - SAMER Saha Araştırmaları Merkezi’nin Diyarbakır’daki semt pazarlarında gerçekleştirdiği çalışma, ekonomik krizin hem vatandaşları hem de pazarcı esnafını derinden etkilediğini ortaya koydu. Araştırma, alım gücündeki düşüşle birlikte tüketim alışkanlıklarının değiştiğini ve pazar tezgâhlarında gerilimin arttığını gözler önüne serdi.
Semt pazarlarında dar gelirli yoğunluğu dikkat çekti
2-9 Haziran tarihleri arasında Diyarbakır’daki farklı semt pazarlarında yapılan araştırmada, 142 pazarcı esnafıyla görüşüldü. Elde edilen verilere göre pazarların ana müşteri kitlesini düşük ve orta gelir grubundaki vatandaşlar oluştururken, kadınların oranının yüzde 70,4’e ulaştığı belirtildi.
Araştırma sonuçları, vatandaşların artan fiyatlar karşısında alışveriş sepetlerini küçülttüğünü, daha az ürün almaya ve daha uygun fiyatlı seçeneklere yöneldiğini ortaya koydu. Esnaf ise özellikle son dönemde fiyat artışlarının hız kazandığını ifade etti.
Esnafın yüzde 81’i müşteri tepkisiyle karşılaşıyor
Rapora göre pazarcı esnafının yüzde 81’i, fiyat artışları nedeniyle müşterilerden zaman zaman sert tepkiler aldığını bildirdi. Esnaf, maliyet artışlarının temel nedenleri arasında mazot fiyatları, üretim düşüşü, ekonomik politikalar ve kuraklığı gösterdi.
Katılımcıların yüzde 51,4’ü ise önümüzdeki dönemde fiyat artışlarının devam edeceğini öngörüyor. Ayrıca pazarcıların yüzde 34,5’i ürünlere “her gün” zam geldiğini belirtirken, yüzde 27,5’i dönemsel, yüzde 16,9’u ise aylık fiyat artışları yaşandığını ifade etti.
En çok zamlanan ürün grupları arasında meyveler ve limon öne çıkarken, artan maliyetlerin hem satışları hem de kârlılığı ciddi şekilde düşürdüğü vurgulandı.
Gelir kaybı derinleşiyor, pazarlar geçim mücadelesinin merkezi oldu
Araştırma, satışların tamamen durmadığını ancak esnafın kârlılığında ciddi bir düşüş yaşandığını ortaya koydu. Pazarcıların önemli bir kısmı son bir yılda belirgin gelir kaybı yaşadığını belirtirken, buna rağmen semt pazarlarının dar gelirli vatandaşlar için en önemli gıda erişim noktası olmayı sürdürdüğü ifade edildi.
SAMER raporunda, semt pazarlarının yalnızca alışveriş alanı değil, aynı zamanda ekonomik sıkıntıların ve yoksullaşmanın en görünür olduğu sosyal alanlar haline geldiği değerlendirmesi yapıldı. Raporda ayrıca, hem esnafın hem de tüketicinin yaşadığı sorunlara yönelik sosyal politika ve yerel yönetim düzeyinde acil çözüm çağrısı yapıldı.