DİYARBAKIR HABER - Diyarbakır Sosyal Güvenlik İl Müdürü Garip Karatay, Sosyal Güvenlik Haftası kapsamında kayıt dışı istihdam ve sonuçlarına dair önemli açıklamalarda bulundu. Karatay, çalışanların sigortalı olarak çalıştırılmasının hem anayasal bir hak hem de yasal bir zorunluluk olduğunu vurguladı.
“Sigorta ile iş güvende, işçi güvende; gelecek güvende” sloganıyla yapılan açıklamada, kayıt dışı istihdamın çalışanlar, işverenler ve devlet açısından ciddi riskler barındırdığı ifade edildi.
Kayıt Dışı İstihdamın Çalışanlara Etkileri
Karatay, kayıt dışı çalışanların sosyal güvencelerden mahrum kaldığını belirterek, şu uyarılarda bulundu:
Emeklilik hakkı, malullük aylığı ve ölüm aylığı gibi sosyal güvenlik haklarından faydalanılamıyor.
İşsizlik sigortası ve sağlık hizmetlerine erişim riske giriyor; Genel Sağlık Sigortası primleri kişisel bütçeden ödenmek zorunda kalıyor.
İş kazası ve meslek hastalıklarında yasal koruma ve maddi/sağlık güvencesi sağlanamıyor.
Kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin, hafta tatili ve analık izni gibi temel özlük hakları kaybediliyor.
Kayıt dışı istihdamın hem çalışanları hem de işverenleri yasal ve mali yaptırımlar ile karşı karşıya bıraktığını vurgulayan Karatay, “Bu durum, işletmelerin telafisi güç mali risklerle yüzleşmesine yol açıyor” dedi.
İşverenlere Uyarı ve Teşvikler
SGK İl Müdürü, işverenlerin kayıt dışı talepler karşısında mevzuattan taviz vermemesi gerektiğini vurguladı. İşletmelerin, sunulan istihdam teşviklerinden faydalanarak güvenli bir büyüme yolunu tercih etmelerinin önemine dikkat çekti.
Kayıt dışı istihdamın makroekonomik etkileri de şöyle sıralandı:
Haksız rekabet ve piyasa dengesizliği,
Vergi ve prim kaybı,
İşyerinde düşük motivasyon ve verimlilik,
Sosyal güvenlik sisteminin zarar görmesi ve bütçe yükünün artması,
Gelir dağılımında adaletsizlik ve ekonomik verilerin güvenilirliğinin azalması.
Bilgi Edinme, İhbar ve Şikâyet Yöntemleri
Çalışanlar, sigortalarının durumunu e-Devlet üzerinden, ALO 170 hattını arayarak veya SGK İl Müdürlüklerine başvurarak kontrol edebilir. Sigortasız çalıştırıldığını düşünenler ise şikâyetlerini ALO 170, SGK birimleri veya CİMER aracılığıyla iletebilirler.
Ayrıca Karatay, “Ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması hem çalışan haklarını güvence altına alıyor hem de olası uyuşmazlıkların önüne geçiyor” dedi. Mevzuata göre, Türkiye genelinde 3 ve daha fazla işçi çalıştıran işletmelerin ücret ödemelerini banka aracılığıyla yapması zorunlu.
Kayıtlı İstihdam Geleceğe Yatırım
Karatay açıklamasını şöyle sonlandırdı:
“Kayıtlı istihdam, sadece yasal bir zorunluluk değil; ülkemizin aydınlık yarınlarına, çocuklarımızın geleceğine ve işletmelerimizin sürdürülebilirliğine yapılan en büyük yatırımdır. Sosyal Güvenlik Haftası kapsamında tüm tarafları bu ortak sorumluluğa sahip çıkmaya davet ediyoruz.”