DİYARBAKIR HABER- Diyarbakır'da elektrik, elektronik ve bobinaj sektörünün karşı karşıya olduğu sorunlar her geçen gün büyüyor. Diyarbakır Elektrik, Elektronik ve Bobinajcılar Odası Başkanı Tarık İnce, yalnızca sektörün bugünkü durumunu değil, mesleklerin geleceğini de yakından ilgilendiren önemli değerlendirmelerde bulundu. Çırak yetişmemesinden kayıt dışı çalışmaya, tamir kültürünün kaybolmasından bobinaj mesleğinin yok olma noktasına gelmesine kadar birçok konuda dikkat çeken açıklamalar yapan İnce, hem esnafın hem de vatandaşın üzerine düşen sorumluluklar bulunduğunu söyledi.
"Odamız artık beş farklı sektörü temsil ediyor"
Odanızın faaliyet alanı hangi meslek gruplarını kapsıyor?
“Diyarbakır Elektrik, Elektronik ve Bobinajcılar Odası olarak eskiden üç temel meslek grubunu temsil ediyorduk. Ancak son yıllarda telefon tamircileri ve bilgisayarcılar da odamıza dahil oldu. Teknoloji geliştikçe sektör de büyüyor ve çeşitleniyor. Buna rağmen yaşadığımız temel sorunlar değişmiyor”
"En büyük sorunumuz kalifiye eleman"
Bugün sektörün en büyük problemi nedir?
“En büyük sıkıntımız kalifiye eleman eksikliği. Geçmişte yetişen ustalar gerçekten işinin ehli insanlardı. İş alanı bugünkü kadar geniş değildi ama çalışanlardan maksimum verim alınabiliyordu. Bugün ise gençler çok kısa sürede işi öğrenip kendi iş yerlerini açmak istiyor. Sabır kalmadı. Mesleğin inceliklerini öğrenmeden usta olmak isteyen bir anlayış oluştu. Bu da hem kaliteyi düşürüyor hem de sektöre zarar veriyor”
"Eskiden eti senin kemiği benim denirdi"
Çırak yetişmemesinin sebebi nedir?
“Eskiden aileler çocuklarını ustalara teslim ederdi. "Eti senin kemiği benim" diyerek meslek öğrenmesini isterlerdi. Çocuk da ustasına saygı duyar, disiplin içinde yetişirdi. Bugün ise ilk sorulan soru "Haftalık ne kadar alacağım?" oluyor. Daha işi öğrenmeden maddiyat ön plana çıkıyor. Böyle olunca ne meslek öğreniliyor ne de kaliteli usta yetişiyor”
"Tamir kültürü neredeyse tamamen kayboldu"
Elektronik sektöründe neler değişti?
“Eskiden bozulan televizyon, radyo veya elektronik cihaz mutlaka tamire getirilirdi. Ustalarımız arızayı giderir, cihaz yıllarca kullanılmaya devam ederdi. Şimdi ise yedek parçalar çok pahalı. İşçilik de eklenince tamir maliyeti sıfır ürüne yaklaşıyor. Vatandaş da doğal olarak tamir ettirmek yerine yenisini satın alıyor”
"Yeni ürün almak daha cazip hale geldi"
Bunun sektöre etkisi nasıl oluyor?
“Tamir kültürünün bitmesi doğrudan bizim sektörümüzü etkiliyor. İnsanlar üç-dört bin lira tamire vereceğine biraz daha ekleyip garantili yeni ürün almayı tercih ediyor. Böyle olunca elektronik tamircilerinin iş hacmi her geçen gün azalıyor.”
"Ekonomi sadece kötüye gidenlerden ibaret değil"
Vatandaşın alım gücündeki düşüş sektörü nasıl etkiliyor?
“Ben ekonomiye biraz farklı bakıyorum. Eskiden bir evde tek televizyon vardı. Bugün mutfakta, salonda, yatak odasında hatta balkonda bile televizyon görebiliyorsunuz. Eskiden tek ampul vardı, şimdi her odada LED avizeler kullanılıyor. Burada asıl mesele gelir dağılımındaki makasın açılması. Çok iyi durumda olan da var, çok zor durumda olan da var”
"Gelir dağılımındaki uçurum büyüyor"
Bunu biraz açabilir misiniz?
“Bugün Diyarbakır'da bir daire 10 milyon liraya satılabiliyor. Aynı şehirde çok daha düşük fiyatlı evler de var. Bu gelir farkının ne kadar büyüdüğünü gösteriyor. Aynı durum bizim sektörde de yaşanıyor. Kimisi en kaliteli ürünü alıyor, kimisi ise küçük bir arızayı bile tamir ettirmekte zorlanıyor”
"Bobinaj mesleği yok olma noktasına geldi"
Bobinaj sektöründe durum nedir?
“Maalesef bobinaj mesleği ciddi bir tehlike altında. Eskiden elektrik motorlarının bakır sargıları yeniden sarılır, motor yıllarca kullanılmaya devam ederdi. Şimdi bakır tel çok pahalı. İşçilik de eklenince tamir maliyeti çok yükseliyor. Vatandaş da gidip biraz daha fazla para vererek sıfır motor alıyor”
"Çin ürünleri sektörü tamamen değiştirdi"
Çin menşeli ürünlerin etkisi oldu mu?
“Elbette oldu. Bugün tamir maliyeti 10 bin liraya ulaşıyor. Aynı ürünü 12-13 bin liraya sıfır olarak satın almak mümkün oluyor. Bu nedenle küçük motorların tamiri neredeyse tamamen bitti. Bobinaj ustaları artık daha çok büyük sanayi motorları, dalgıç pompalar ve asansör motorları üzerinde çalışıyor”
"Elektrik sektörü artık birçok dala ayrıldı"
Elektrik sektörü eskiye göre nasıl değişti?
“Eskiden sadece elektrikçi vardı. Şimdi ise sektör birçok uzmanlık alanına ayrıldı. Trafocular, zayıf akım sistemleri, güvenlik kameraları, diyafon sistemleri, seslendirme sistemleri, otomasyoncular, jeneratör ustaları ve klasik elektrik tesisatçıları artık ayrı uzmanlık alanları oluşturuyor. Teknoloji geliştikçe sektör de büyüyor”
"Esnafın üzerindeki yük her geçen gün artıyor"
Esnafın beklentileri nelerdir?
“Esnafı rahatlatacak yeni düzenlemelere ihtiyaç var. Vergi yükü, SGK primleri, kira giderleri, elektrik ve su faturaları işletmeler üzerinde ciddi baskı oluşturuyor. Özellikle basit usul uygulamasındaki değişikliklerden sonra birçok esnaf ayakta kalmakta zorlanıyor”
"Yaklaşık 150 esnaf faaliyetini sonlandırdı"
Bunun somut yansıması oldu mu?
“Maalesef oldu. Son dönemde odamıza kayıtlı yaklaşık 150 esnaf iş yerini kapattı ve vergi kaydını sildirdi. Bu bizim açımızdan çok ciddi bir kayıp. Küçük esnafın ayakta kalması giderek zorlaşıyor.”
"Vatandaş sadece fiyata bakmasın"
Vatandaşlara vermek istediğiniz mesaj nedir?
“Vatandaşlarımız iş yaptırırken sadece fiyatı değil, ustanın tecrübesini ve referansını da araştırsın. Kayıtlı, belgeli ve işinin ehli ustalar tercih edilmeli. Ucuz diye bilinmeyen kişilere evini ya da iş yerini emanet etmek ileride çok daha büyük zararlara yol açabilir. Bizim en büyük beklentimiz, hem kaliteli ustaların desteklenmesi hem de kayıtlı çalışan esnafın tercih edilmesidir.”