ChatGPT, Gemini ve Google'ın AI Modu artık alışveriş sorularına da cevap veriyor. Bu cevaplarda hangi mağazanın yer alacağını ise çoğu zaman sitelerin yapay zeka botlarına verdiği izin belirliyor. Dijital büyüme stratejisti Adem Demir'in incelemesine göre yerli pazaryerleri kapıyı açık tutarken Amazon Türkiye farklı bir yol seçti.
Kulaklık, bebek arabası ya da koşu ayakkabısı almak isteyen pek çok kişi artık araştırmaya bir arama kutusuna kelime yazarak değil, ChatGPT ya da Gemini'ye soru sorarak başlıyor. Google'ın yapay zeka destekli arama deneyimi AI Modu da bu yılın şubat ayında Türkçe olarak kullanıma açıldı. Bu asistanlar bir ürün önerirken cevabın altında kaynak gösteriyor ve o kaynağa tıklayan kullanıcı doğrudan bir mağazanın sayfasına gidiyor. Peki yapay zeka bu kaynakları nereden seçiyor?
İstanbul'da çalışan dijital büyüme stratejisti Adem Demir, sorunun cevabının bir kısmının içerikte değil sitelerin teknik tercihlerinde saklı olduğunu söylüyor. “Bir sitenin yapay zeka yanıtlarında kaynak olup olamayacağını çoğu zaman içerik kalitesinden önce erişim kararı belirliyor” diyen Demir, Türkiye'deki tabloyu görmek için eylül ayının sonunda 20 alışveriş sitesinin robots.txt dosyasını tek tek inceledi.
Robots.Txt Dosyası Neyi Gösteriyor?
Robots.txt, bir sitenin hangi botların hangi sayfalara girebileceğini bildirdiği küçük bir metin dosyası. Yapay zeka şirketleri siteyi tarayıp taramayacaklarına bu dosyaya bakarak karar veriyor. OpenAI'ın kendi belgelerine göre ChatGPT'nin arama botunu engelleyen bir site, ChatGPT'nin arama cevaplarında kaynak olarak gösterilmiyor ve en fazla bir gezinme bağlantısı olarak listelenebiliyor.
Demir'in 20 Türk alışveriş sitesini incelediği analiz pazaryerlerinden fiyat karşılaştırma sitelerine, forumlardan teknoloji medyasına ve perakende zincirlerine kadar yedi farklı site türünü kapsıyor. Her site için dört ayrı izne bakılmış. Bunlar Google'ın arama botu, Google'ın Gemini için ayrı tuttuğu izin, ChatGPT'nin arama botu ve Perplexity'nin botu.
Yerli Pazaryerleri Açık, Amazon Türkiye Kapalı
İncelemenin en dikkat çekici sonucu pazaryerlerinde çıktı. Trendyol, Hepsiburada, n11, Çiçeksepeti ve Pazarama dört bota da izin veriyor. Yani bu sitelerdeki ürün ilanları Google'ın yapay zeka yanıtlarında da, ChatGPT ve Perplexity'nin cevaplarında da kaynak olarak görünebilir. Amazon Türkiye ise Google'ın arama botuna açık olsa da OpenAI, Perplexity ve Anthropic'in botlarını ve Gemini iznini kapatıyor. Fiyat karşılaştırma tarafında Akakçe yalnızca Perplexity'nin botunu engellerken Cimri dört bota da kapısını açık tutuyor.
Bu tercihin sonucunu ABD verilerinde görmek mümkün. LLM Pulse'ın ağustos ayında yayımladığı çalışmada, ABD'de marka adı içermeyen yaklaşık 1.500 alışveriş sorusuna verilen yapay zeka cevaplarındaki 391 binden fazla kaynak sınıflandırıldı. Amazon'un aldığı alıntıların 1.107'si Google'ın iki yapay zeka yüzeyinden gelirken ChatGPT bu siteyi bütün örneklemde yalnızca 6 kez gösterdi, Perplexity ise hiç göstermedi. Amazon'un ABD sitesinin de aynı botları engellediğini hatırlatan Demir, “ABD'de ChatGPT'nin Amazon'u neredeyse hiç göstermemesi yerli pazaryerleri için örnek alınmamalı. Onların önünde böyle bir teknik engel yok” yorumunu yapıyor.
Eğitime Hayır, Aramaya Evet Diyen Siteler
İncelemede öne çıkan bir başka eğilim, sitelerin yapay zeka şirketlerine verdiği iznin ikiye ayrılması. Ekşi Sözlük, Epey ve Amazon Türkiye, OpenAI ve Anthropic'in model eğitimi için kullandığı botları kapatıyor. Bu ayrımı en net yapan site Epey. Arama ve kullanıcı botlarına izin verirken eğitim botlarını engelliyor. Böylece içeriğinin yeni yapay zeka modellerinin eğitiminde kullanılmasına izin vermiyor ama ChatGPT ya da Perplexity'nin cevaplarında kaynak olmaya devam edebiliyor.
Ekşi Sözlük, Epey, Technopat, ShiftDelete ve Webtekno ise Cloudflare'in geçen yıl duyurduğu içerik sinyali satırıyla eğitime açıkça hayır diyor. Demir bu satırın bir tercih beyanı olduğunu, botları teknik olarak durduran bir kilit olmadığını da ekliyor.
En Büyük Pay Mağazaların Kendi Sitelerinde
Peki yapay zeka alışveriş sorularında en çok kimi kaynak gösteriyor? Aynı ABD çalışmasına göre alıntıların yüzde 64,7'si marka, üretici ve niş mağaza sitelerine gidiyor. Büyük perakendecilerin ve pazaryerlerinin payı ise yüzde 2,9'da kalıyor. Türkiye için henüz kamuya açık kapsamlı bir ölçüm bulunmuyor, ancak Demir'e göre bu tablo Türk mağazaları için de bir fırsata işaret ediyor. “Mağazanın en büyük kaldıracı kendi sitesi. Ürün ve kategori sayfaları müşterinin gerçek sorularını cevaplıyorsa yapay zeka o sayfayı kaynak olarak seçebilir” diyor.
Mağazalar Ne Yapmalı?
Demir'in önerileri teknik bir kontrolle başlıyor. İlk adım, robots.txt dosyasında ve sitenin güvenlik ayarlarında yapay zeka arama botlarının yanlışlıkla engellenmediğinden emin olmak. Bazı altyapı hizmetleri bu botları yeni sitelerde varsayılan olarak durdurabiliyor. İkinci adım, ürün bilgilerinin sayfanın ilk yüklenen kodunda yer alması. Vercel ve MERJ'in Aralık 2024'te yayımladığı ölçüme göre OpenAI, Anthropic ve Perplexity'nin tarayıcıları JavaScript çalıştırmıyor. Fiyatı, stok durumunu ya da müşteri yorumlarını sonradan yükleyen bir ürün sayfası bu botlara eksik görünebiliyor.
Üçüncü adım ise ölçüm. Google, sayfaların AI Bakışı ve AI Modu'nda kaç kez gösterildiğini listeleyen raporu ağustos sonunda Search Console'daki tüm sitelere açtı. Google Analytics 4 de mayıs ayından bu yana yapay zeka asistanlarından gelen ziyaretleri ayrı bir kanalda gösteriyor. Böylece bir mağaza, yapay zekadan gelen ilginin satışa dönüşüp dönüşmediğini kendi verisiyle görebiliyor.
Demir sahte yorum ve yapay marka anılması gibi kestirmelere karşı da uyarıyor. Google'ın yapay zeka aramasıyla ilgili rehberi de internette yapay yollarla anılma toplamanın sanıldığı kadar işe yaramadığını açıkça belirtiyor. Demir'e göre doğru yol, gerçek kullanıcı deneyimini görünür kılmak ve ürün bilgisini her kanalda tutarlı tutmak.
Demir'in e-ticaret büyüme danışmanlığı yaklaşımı da reklamı, SEO'yu, ürün sayfasını ve ölçümlemeyi ayrı işler olarak değil, birbirini besleyen tek bir sistem olarak ele alıyor. Yapay zeka araması bu sisteme eklenen en yeni halka. Demir'in ifadesiyle “Botların ulaşamadığı bir siteye yapılan içerik yatırımı yapay zeka yanıtlarına yansımaz.”
Bilet.com'dan Giyim.tr'ye Uzanan Bir Kariyer
Adem Demir, dijital pazarlama, e-ticaret ve büyüme stratejisi alanlarında on yılı aşkın süredir çalışıyor. 2015 ile 2020 yılları arasında Digital Trade bünyesinde Bilet.com ve Elbise.com projelerinde proje yöneticisi olarak görev aldı. 2020'de Ara.com.tr'nin kurucu ortakları arasında yer aldı, 2024'te Camelya Fashion'da marka ve dijital strateji sorumluluğunu üstlendi. Aralık 2025'ten bu yana GiyimTR Teknoloji'de dijital pazarlama direktörü olarak çalışıyor.
Demir, ademdemir.org adresindeki kişisel sitesinde e-ticaret, performans pazarlama, SEO ve yapay zeka araması üzerine rehberler yayımlıyor. Sitede ayrıca binden fazla terimi açıklayan bir dijital pazarlama sözlüğü bulunuyor.
