DİYARBAKIR HABER- Diyarbakır'da teknolojinin gelişimine tanıklık eden iki usta, mesleklerinin dününü ve bugününü anlattı. 45 yıldır bobinaj sektöründe çalışan Şerif Vuranel ile 52 yıllık elektronik ustası Masum Uzi, teknolojik dönüşümün üretim süreçlerini kolaylaştırmasına rağmen ustalık kültürünü zayıflattığını belirtti. Her iki usta da ortak bir noktada buluştu: Kalifiye eleman yetişmiyor, tamir kültürü değişiyor ve birçok meslek geleceğini kaybetme riskiyle karşı karşıya.
45 Yıllık Bobinaj Ustası Vuranel: "Teknoloji Gelişti Ama Ustalık Azaldı"
Bobinaj ustası Şerif Vuranel, mesleğin temelinin yıllar içinde değişmediğini ancak kullanılan teknolojinin tamamen farklılaştığını söyledi. Eskiden sanayi motorlarından evlerde kullanılan küçük elektrik motorlarına kadar birçok ürünün bobinaj işlemiyle yeniden hayata döndürüldüğünü anlatan Vuranel, özellikle asenkron motor teknolojisinin büyük dönüşüm geçirdiğini ifade etti.
Bir dönem motor devirlerinin mekanik sistemlerle ayarlandığını hatırlatan Vuranel, bugün ise inverter sürücüler sayesinde motorların istenilen hızda ve kontrollü şekilde çalıştırılabildiğini belirtti.
Vuranel; "Eskiden motorun devrini değiştirmek için farklı sistemler kullanılırdı. Bugün ise sürücüler sayesinde sıfır devirden başlayıp ihtiyaca göre frekansı değiştirerek motoru istediğimiz hızda çalıştırabiliyoruz. Teknoloji bu anlamda çok ilerledi” dedi.
Bir dönemin motorları artık tarih oldu
Vuranel, geçmişte özellikle matbaa sektöründe yaygın olarak kullanılan bilezikli rotorlu asenkron motorların artık neredeyse tamamen ortadan kalktığını söyledi. Eskiden bu motorların arızalarını giderebilecek sayılı ustaların bulunduğunu belirten deneyimli usta, bugün ise yeni neslin bu sistemleri hiç görmediğini ifade etti. Vuranel; "Bugün piyasaya gidip sorsanız birçok genç usta bu motorları tanımıyor bile. Bir dönemin en önemli teknolojilerinden biriydi” ifadelerini kullandı.
"Kalifiye Eleman Bulamıyoruz"
Sektörün en büyük sorununun insan kaynağı olduğuna dikkat çeken Vuranel, yetişen çırak sayısının yok denecek kadar az olduğunu söyledi. Mesleğe ilgi gösteren gençlerin de yeterli teknik beceriye sahip olmadığını belirten Vuranel, ustaların emek verdiği kişilerin kısa sürede mesleği bırakmasının önemli bir sorun oluşturduğunu dile getirdi. Şerif Vuranel; "Altımızdan gelen kimse yok. Gelenlerin de becerisi yetersiz kalıyor. Biz emek veriyoruz ama karşılığını alamıyoruz. Böyle olunca kimse çırak yetiştirmek istemiyor” dedi.
Bobinaj yetmiyor, ustalar farklı işlere yöneliyor
Ekonomik şartların da sektörü zorladığını belirten Vuranel, yalnızca bobinaj işiyle ayakta kalmanın artık mümkün olmadığını söyledi. Kendisinin bugün inşaat makinelerinin tamiri, hidrolik sistemler, motor sarımı ve elektrik arızalarıyla ilgilendiğini ifade eden Vuranel, birçok ustanın da benzer şekilde farklı alanlara yönelmek zorunda kaldığını kaydetti. Vuranel; "Eskisi gibi yalnızca bobinaj yaparak geçinmek mümkün değil. İş azaldı, piyasa durgun. Herkes farklı alanlara yönelmeye çalışıyor” diye konuştu.
Elektronikte 52 yıllık değişim!
52 yıldır elektronik sektöründe çalışan Masum Uzi ise mesleğin adeta çağ değiştirdiğini söyledi. Lambalı televizyonlardan bugünkü akıllı televizyonlara kadar tüm dönüşüme tanıklık ettiğini anlatan Uzi, tamir anlayışının tamamen değiştiğini ifade etti. Uzi, "Eskiden lambalı sistem vardı, sonra transistör dönemi başladı. Ardından entegre sistemler geldi. O dönemlerde kart tamiri yapıyorduk. Şimdi ise çoğu zaman kart değiştiriyoruz” dedi.
Tamir değil, parça değişimi dönemi
Elektronik sektöründe artık arızalı parçaların onarılmadığını belirten Uzi, üretici firmaların yeni sistemleri nedeniyle kart ve panel değişiminin öne çıktığını söyledi. Eskiden elektronik ustalarının tek tek devre tamiri yaptığını hatırlatan deneyimli usta, bugün ise birçok arızanın doğrudan parça değişimiyle çözüldüğünü belirtti.
"Teknolojiye Ayak Uydurmazsanız Geri Kalırsınız"
Teknolojik gelişmelerin ustaları sürekli öğrenmeye zorladığını belirten Uzi, meslekte ayakta kalabilmek için sürekli kendilerini yenilediklerini söyledi. Uzi, "Her çıkan yeni teknolojiye ayak uydurmak zorundayız. Kendinizi geliştirmezseniz bu meslekte ayakta kalamazsınız” ifadelerini kullandı.
"Gençlerde merak duygusu kalmadı"
Her iki ustanın ortaklaştığı en önemli konu ise yeni neslin mesleklere ilgisinin azalması oldu. Masum Uzi, geçmişte çırakların ustalarının yaptığı her işi dikkatle izlediğini, bugün ise gençlerin ilgisinin farklı alanlara kaydığını söyledi. Uzi, şöyle dedi; "Eskiden çırak ustasının yanından ayrılmazdı. Şimdi bakıyorsunuz telefonuyla ilgileniyor. Merak olmayınca meslek de öğrenilmiyor."
Vatandaşlara Uyarı; İşinizi Uzmanına Yaptırın
Elektronik cihazların mutlaka işinin ehli ustalara teslim edilmesi gerektiğini söyleyen Uzi, bilinçsiz müdahalelerin daha büyük zararlara yol açabileceğini ifade etti. Vatandaşların yalnızca fiyatı değil, ustanın bilgi ve tecrübesini de dikkate alması gerektiğini belirten Uzi, kaliteli hizmetin uzun vadede daha ekonomik olduğunu vurguladı.
Yarım asırlık ustaların ortak mesajı
Biri 45, diğeri 52 yıldır aynı mesleğin içinde olan iki usta, teknolojinin üretim süreçlerini kolaylaştırdığını ancak insan yetiştirme konusunda aynı başarının gösterilemediğini düşünüyor. Bugün bobinajdan elektroniğe kadar birçok alanda yaşanan dönüşüm, ustaların mesleklerini yeniden şekillendirmesine neden olurken; çırak yetişmemesi, tamir kültürünün değişmesi ve ekonomik zorluklar, sektörün geleceğine ilişkin kaygıları da beraberinde getiriyor.
Deneyimli ustalara göre, mesleklerin sürdürülebilmesi için yalnızca teknolojiye yatırım yapmak yetmiyor. Aynı zamanda usta-çırak geleneğinin yeniden canlandırılması ve gençlerin teknik mesleklere yönlendirilmesi gerekiyor. Aksi halde yılların bilgi ve tecrübesi, ustalarla birlikte tarihe karışma tehlikesiyle karşı karşıya kalacak.
