Başkasının Haksızlığına Sessiz Kalanlar, Kendi Geleceklerini de Tehlikeye Atar
Adalet, yalnızca haksızlığa uğrayanın değil, toplumun tamamının güvencesidir. Bugün başkasının yaşadığı adaletsizliğe sessiz kalanlar, yarın aynı haksızlıkla karşılaştıklarında seslerini duyuracak bir toplum bulamayabilirler.
İnsanlık tarihinin en temel değerlerinden biri adalettir. Çünkü adalet, yalnızca mahkeme salonlarında aranan bir kavram değil; toplumsal yaşamın, insan onurunun, güven duygusunun ve birlikte yaşama kültürünün temelidir.
Adaletin olmadığı yerde güven zedelenir, güvenin olmadığı yerde dayanışma zayıflar, dayanışmanın zayıfladığı toplumlarda ise ortak gelecek inşa etmek giderek zorlaşır.
Bu nedenle adalet, herhangi bir kişinin, ailenin, grubun veya kesimin meselesi olarak görülemez. Adalet, hepimizin ortak meselesidir.
Bugün Başkasına, Yarın Kendimize!
Toplum olarak üzerinde düşünmemiz gereken önemli bir gerçek var: Başkasının uğradığı haksızlığa sessiz kalmak, o haksızlığın bir gün bize de yönelmesine karşı hiçbir güvence sağlamaz.
Bugün bir başkasının hakkı ihlal edildiğinde görmezden geliyorsak, yarın kendi hakkımız ihlal edildiğinde başkalarından nasıl duyarlılık bekleyebiliriz?
Bir toplumda adaletsizlik karşısında sessizlik normalleşirse, zamanla haksızlık da sıradanlaşır. İnsanlar, haklı olmaktan çok güçlü olmayı; hukuka güvenmekten çok kişisel ilişkilerle sonuç almayı önemsemeye başlar.
Oysa güçlü toplumlar, güçlü olanın her istediğini yapabildiği değil, herkesin hukuk karşısında hakkını arayabildiği toplumlardır.
Unutulmamalıdır ki adalet, yalnızca bize dokunduğunda savunulacak bir değer değildir. Gerçek adalet bilinci, başkasının hakkını da kendi hakkımız kadar önemsemekle başlar.
Adaletin Tarafı Olmak, Bir Kesimin Tarafı Olmak Değildir
Adaleti savunmak; siyasi, ideolojik, etnik, mezhepsel, ailesel veya sosyal aidiyetlerin üzerinde bir sorumluluktur.
Bir insanın düşüncesine katılmayabilir, dünya görüşünü benimsemeyebilir, yaşam biçimini kendimize yakın bulmayabiliriz. Ancak bunların hiçbiri onun temel haklarının ihlal edilmesini meşru göstermez.
Adalet, insanları kimliklerine, düşüncelerine, ekonomik güçlerine veya toplumsal konumlarına göre ayırmadan herkese eşit mesafede durabilmektir.
Burada asıl mesele, yalnızca kendi çevremizin, ailemizin veya yakınlarımızın hakkını savunmak değildir. Asıl mesele, bize uzak olanın, düşüncesine katılmadığımızın ve tanımadığımızın da hakkını savunabilecek bir vicdana sahip olmaktır.
Çünkü adalet, seçici davranmayı kabul etmez. İlkesel duruş, işimize geldiğinde değil, zorlandığımızda da aynı değerleri savunabilmektir.
Gençlere Adalet Bilinci Kazandırmalıyız
Adaletli bir toplum inşa etmek istiyorsak işe eğitimden başlamalıyız.
Çocuklarımıza ve gençlerimize yalnızca kendi haklarını değil, başkalarının haklarına saygı duymanın önemini de öğretmeliyiz.
Hak aramanın, haksızlığa itiraz etmenin, farklı düşüncelere tahammül göstermenin ve hukukun üstünlüğünü benimsemenin bir vatandaşlık sorumluluğu olduğunu anlatmalıyız.
Gençlerimize şu soruyu sormalıyız:
Bir haksızlıkla karşılaştığınızda susmayı mı, yoksa hukukun ve vicdanın gereğini yapmayı mı tercih edeceksiniz?
Bu sorunun cevabı, gelecekte nasıl bir toplumda yaşayacağımızı da belirleyecektir.
Eğitim kurumları, aileler, sivil toplum kuruluşları, üniversiteler, medya ve toplumsal kanaat önderleri bu konuda önemli sorumluluklar üstlenmelidir.
Adalet bilinci, yalnızca teorik bilgilerle değil; günlük hayatta sergilenen davranışlarla, örnek tutumlarla ve ortak toplumsal değerlerle gelişir.
Gençlerimize hakkın, hukukun, eşitliğin, özgürlüğün ve insan onurunun önemini anlatmak zorundayız. Çünkü adalet bilinci gelişmemiş bir nesilden, adil bir gelecek inşa etmesini beklemek gerçekçi değildir.
Sessizlik, Haksızlığın Büyümesine Zemin Hazırlar
Toplumların en büyük sorunlarından biri, haksızlık karşısında gösterilen kayıtsızlıktır.
Bazen insanlar başlarına bir sorun gelmesin diye konuşmaz, bazen yakın çevrelerini kaybetmemek için susar, bazen de kendilerini ilgilendirmediğini düşünerek sorumluluktan uzak dururlar.
Ancak unutulmamalıdır ki toplumsal sorunlar, yalnızca onları yaşayan insanların meselesi değildir.
Bir yerde bir insanın hakkı ihlal ediliyorsa, orada yalnızca o insanın değil, toplumsal adalet duygusunun da zarar gördüğü gerçeğiyle yüzleşmeliyiz.
Elbette her iddia hukuki süreçler içinde değerlendirilmeli, masumiyet karinesi ve savunma hakkı korunmalı, hak arama mücadelesi hukuk sınırları içerisinde yürütülmelidir.
Fakat hukuka uygun davranma sorumluluğu, haksızlık iddialarına karşı duyarsız kalmanın gerekçesi olamaz.
İhtiyacımız olan şey öfke, intikam veya ayrışma değil; bilinç, dayanışma, cesaret ve hukuka bağlılıktır.
Adalet, Toplumsal Barışın Temelidir
Toplumsal barışın sağlanabilmesi için insanlar arasında güven duygusunun yeniden güçlendirilmesi gerekir.
Güven ise ancak hakların korunduğu, farklılıkların saygıyla karşılandığı, insanların kendilerini eşit ve güvende hissettiği bir ortamda gelişebilir.
Ailede, mahallede, şehirde ve ülkede barışın kalıcı hâle gelmesi, adalet duygusunun güçlenmesine bağlıdır.
Bu nedenle sivil toplum kuruluşlarına, eğitimcilere, akademisyenlere, gazetecilere, kanaat önderlerine ve toplumun bütün kesimlerine önemli görevler düşmektedir.
Herkes kendi bulunduğu yerden adalet bilincinin gelişmesine katkı sunabilir. Bir gence doğruyu anlatmak, bir haksızlık karşısında hukuki yolları göstermek, farklı düşüncelere saygı duymak ve ayrımcılığa karşı çıkmak küçük gibi görünen ama toplumsal geleceği etkileyen önemli adımlardır.
Sonuç: Adalet Bir Gün Herkese Lazım Olur!
Artık şu gerçeği daha güçlü biçimde anlamak zorundayız: Adalet, başkasına lazım olduğunda hatırlayacağımız, kendimize lazım olduğunda arayacağımız bir kavram değildir.
Adalet, her gün savunulması, korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması gereken ortak bir değerdir.
Bugün başkasının hakkını savunmak, yarının daha güvenli ve daha adil toplumuna katkı sunmaktır.
Unutmayalım; haksızlık karşısında suskunluğun büyüdüğü yerde adaletin sesi zayıflar. Adaletin sesinin zayıfladığı yerde ise hiç kimsenin geleceği güvence altında değildir.
Çünkü adalet bir gün herkese lazım olur. Mesele, adalete ihtiyaç duyduğumuz gün değil, başkasının adalete ihtiyaç duyduğu gün nasıl bir duruş sergilediğimizdir.