Konunun, güvenlik, toplumsal barış, demokrasi, hukuk ve ekonomik kalkınma perspektifinden değerlendirilmesi:

Bu proje,ülkemizin son derece önemli bir stratejik meselesinin çözüm projesidir.

Ancak Sayın Cumhurbaşkanımızın,”Ak Partinin içkalesine saldırmak suretiyle,Türkiye’nin Surlarına gedik açma girişiminde bulunanların” eleştirisi ile Ak Parti demenin, Türkiye demek olduğunun algısını yaratmanın yanlış olduğu kanaatini taşımaktayım.

Zira Parti ayrı, Devlet ayrı, bir tüzel kişiliktir. Parti, yani iktidar Partisi,halk tarafından, devlet yönetimine,geçici, yani belli bir zamanla sınırlı olarak memur edilmiş bir hukuk tüzel kişisidir.

Ancak yapılan resmi konuşmalar veya siyasi beyanatların , özel bir özenle hazırlanması gerekir. İrticalen verilen beyan ve bildirilerin,ülkeyi, ilgili kurumları, hatta gerçek ve tüzel kişileri, zor duruma koyacağı gibi hususların bilinmesi zorunludur.

1. Terörsüz Türkiye meselesinin önemi:

Terörsüz Türkiye hedefi, yalnızca Türkiye’nin uzun yıllardır mücadele ettiği; terör sorununu sona erdirme girişimi olarak değerlendirilmemelidir. Bu mesele, aynı zamanda, Türkiye’nin geleceğini, toplumsal bütünlüğünü, demokratik ve demografik gelişimini, ekonomik kalkınmasını ve bölgesel konumunu, doğrudan etkileyen stratejik bir meseledir.

Türkiye, yaklaşık yarım asırdır; terörün yol açtığı insan kayıpları, ekonomik zararlar, toplumsal güvensizlik ve siyasi gerilimlerle karşı karşıya kalmıştır.

Bu nedenle, terörün sona erdirilmesi, Türkiye’nin enerjisini çatışmalara değil; demokrasiye, üretime, eğitime, teknolojiye, sosyal refaha, icatlara ve kalkınmaya yönlendirebilmesi açısından önem arzetmektedir.

Ancak burada temel bir ayrım yapılmalıdır:

Terörsüz Türkiye, yalnızca silahların sustuğu bir Türkiye değil, aynı zamanda, hukukun üstünlüğünün, eşit vatandaşlığın, demokratik katılımın ve toplumsal adaletin güçlendiği bir Türkiye olmalıdır.

2. Millî birlik ve toplumsal bütünleşme:

Türkiye’nin en önemli toplumsal zenginliklerinden biri, farklı kimliklerin, kültürlerin ve inançların aynı ülkenin vatandaşları olarak barış içinde birarada yaşayabilmesidir.

Türkler, Kürtler, Araplar ve diğer toplumsal kesimler Türkiye’nin ortak tarihinin ve geleceğinin parçalarıdır.

Bu çerçevede, Terörsüz Türkiye hedefinin önemi, şu noktalarda ortaya çıkmaktadır:

* Etnik kimlikler üzerinden oluşan toplumsal ayrışmaların azaltılması hatta önlenmesi;

* Türkler ve Kürtler arasındaki tarihsel kardeşlik ilişkilerinin güçlendirilmesi.

* Ayrımcılığın ve ötekileştirmenin önlenmesi.

* Ortak vatandaşlık bilincinin geliştirilmesi.

* Toplumsal güvenin yeniden tesis edilmesi.

Burada unutulmaması gereken husus da şudur:

Bir ülkede toplumsal birlik, yalnızca ortak sınırlarla veya ortak tarih anlatısıyla sağlanamaz. İnsanların kendilerini eşit, özgür ve güvende hissetmeleri de gerekir.

Gerçek toplumsal bütünleşme, farklılıkları ortadan kaldırmakla değil, farklılıkları, eşit, hukuk temelinde bir arada yaşatmakla mümkündür.

3 . Demokrasi ve hukuk devletinin güçlendirilmesi:

Terör sorununun çözümü ile demokratikleşme arasında önemli bir ilişki bulunmaktadır.

Terörün sona ermesi, demokratik siyasetin önündeki şiddet kaynaklı engellerin, ortadan kalkmasına katkı sağlayabilir.

Ancak demokratikleşme, yalnızca terörün sona ermesine indirgenemez.

Demokratik bir Türkiye için:

* Hukukun üstünlüğü güvence altına alınmalıdır.

* Yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı güçlendirilmelidir.

* Düşünce ve ifade özgürlüğü korunmalıdır.

* Siyasi eleştiri suç olarak değerlendirilmemelidir.

* Seçilmişlerin demokratik meşruiyeti korunmalıdır.

* Yerel yönetimlerin, hukuki güvenceleri geliştirilmelidir.

* Bütün vatandaşlar, eşit ve hukuk güvencesinden yararlanmalıdır.

Burada temel ilke şudur:

Şiddet ve terör demokratik siyasetin alternatifi olamaz. Aynı şekilde demokratik siyaset de şiddetle özdeşleştirilemez.

Türkiye’nin kalıcı barışa ulaşabilmesi için silahlı yöntemlerin veya siyasal baskıların, yerini, demokratik siyasetin, toplumsal taleplerin yerini, hukuki kapsamda, işleyen mekanizmaların alması gerekir.

4. Ekonomik kalkınma ve refah

Terörün Türkiye’ye maliyeti, yalnızca güvenlik harcamalarından ibaret değildir.

Terör ve çatışma ortamı;

* Yatırım ortamını olumsuz etkiler.

* Turizm potansiyelini sınırlar.

* Üretim ve istihdam imkânlarını azaltır.

* Bölgesel kalkınma farklılıklarını derinleştirebilir.

* Kamu kaynaklarının öncelikli alanlara aktarılmasını zorlaştırır.

. Göç olayını aktif hale getirir.

. Çarpık ve sağlıksız kentleşmeyi gündeme getirir.

. Bunun sonucunda, Toplumsal olayların meydana gelmesine zemin hazırlar.

Terör tehdidinin ortadan kalkmasıyla birlikte, özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde, ekonomik ve sosyal kalkınma için yeni fırsatlar ortaya çıkabilir.

Bu kaynakların;

* Eğitim,

* Sağlık,

* Tarım,

* Sanayi,

* Ulaşım,

* Teknoloji,

* İstihdam

alanlarına yönlendirilmesi mümkündür ve yapılmalıdır.

Ancak terörün sona ermesi; tek başına ekonomik refahı garanti etmez. Bunun için liyakat, hukuki güvence, yatırım ortamı ve adil kaynak dağılımı da gereklidir.

Türkiye’nin güvenlik için harcadığı enerjiyi, üretime, istihdama ve toplumsal refaha dönüştürebilmesi, önemli bir kalkınma fırsatıdır.

5 . Kamu kaynaklarının daha verimli kullanılması

Terörle mücadele, devletin önemli miktarda insan gücü ve mali kaynak kullanmasını gerektirmiştir.

Terör tehdidinin kalıcı biçimde ortadan kaldırılması durumunda, kamu kaynaklarının daha büyük bir bölümü toplumsal ihtiyaçlara yönlendirilebilir.

Burada önemli olan yalnızca güvenlik harcamalarının azalması/azaltılması değildir.

Asıl mesele, kamu bütçesinin toplumsal fayda doğrultusunda, yeniden önceliklendirilmesidir.

Örneğin:

* Yoksulluğun azaltılması,

* Engelli vatandaşların desteklenmesi,

* Genç işsizliğinin önlenmesi,

* Eğitimde fırsat eşitliği,

* Sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi,

* Emeklilerin yaşam koşullarının iyileştirilmesi.

Dolayısıyla, terörsüz Türkiye hedefi, sosyal devlet anlayışının güçlendirilmesine de katkı sağlayabilir.

6 . Türkiye’nin bölgesel ve jeopolitik konumu;

Terör meselesi, yalnızca Türkiye’nin iç güvenliğiyle sınırlı değildir. Irak, Suriye ve İran başta olmak üzere, bölgedeki siyasi gelişmelerle de yakından ilişkilidir.

Ortadoğu’da yaşanan siyasi istikrarsızlıklar, devlet otoritesinin zayıflaması ve silahlı örgütlerin güç kazanması; Türkiye’nin güvenliğini doğrudan etkileyebilmektedir.

Kürt sorunun, demokratik, Hukuk ve İnsan hakları zemininde çözülmesi halinde, bu tehlikenin yada kaşınmaya mahal verilebilecek bir problemin kalmıyacağı; dahili güvenliğinde tahkimi sağlanmış olacağı kanaatindeyim. Ancak Normal bir Kürt Siyasi Kuruluşu olan Hevbendiye yapılan baskı ve bir kısım yetkililerinin gözaltına alınması; Terörsüz Türkiye projesiyle bağdaştığı söylenemez.

Bu nedenle, Türkiye’nin terör sorununu, sadece Öcalan’la anlaşılan kapsam ile sınırlı olarak çözmesi, yetersizdir. Çünkü Öcalan gibi veya DEM parti gibi düşünmeyen büyük bir Kürt halk Kitlesi mevcuttur. Bölgesel ve iç istikrar açısından, bu stratejik hamle de oldukça önemlidir.

Özellikle:

* Irak Bölgesel Kürt Yönetimi çıkarlarıyla birlikte, Irak’ın toprak bütünlüğü ve istikrarı,

* Suriye’deki Kürt Ulusal hakları gözetilerek; siyasi çözüm ve toplumsal bütünleşme,

* Bölgesel ekonomik iş birliği,

* Enerji ve ticaret koridorlarının güvenliği,

* Komşu ülkelerle diplomatik ilişkilerin geliştirilmesi

Türkiye’nin uzun vadeli stratejik çıkarları açısından önem taşımaktadır.

Ancak Türkiye’nin kendi içindeki çözüm arayışını, komşu ülkelerin siyasi ve toplumsal koşullarından bağımsız düşünmemek gerekir.

1. Sürecin TBMM denetiminde yürütülmesinin önemi:

Terörsüz Türkiye sürecinin en önemli boyutlarından biri demokratik meşruiyettir.

TBMM bünyesinde kurulan Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu bu açıdan önemli bir kurumsal mekanizmadır.

Komisyonun çalışmaları sonucunda 18 Şubat 2026’da ortak rapor kabul edilmiş, 10 Ağustos 2026’da ise sürece ilişkin yasal düzenleme, 467 milletvekilinin desteğiyle kabul edilmiştir.

19 Kasım 2026 tarihli TBMM açıklamasında; Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş, izleme komisyonunun çalışmalarına başlayacağını belirtmiştir.

Bu gelişmeler, sürecin parlamenter denetim ve hukuki güvence içerisinde yürütülmesinin önemini ortaya koymaktadır.

Bu komisyona üye vermeyen partilerin, milliyetçilik anlayışlarını teyit etmedi;Ülkenin önemli bir sorununun salimen çözme konusunda sadece tarihteki yerlerini alamadılar.

Bundan sonraki aşamalarda şu ilkeler gözetilmelidir:

1. Süreç şeffaf yürütülmelidir.

2. TBMM’nin denetim yetkisi etkili biçimde kullanılmalıdır.

3. Siyasi partilerin görüşleri dikkate alınmalıdır.

4. Silah bırakma ve örgütsel faaliyetlerin sona ermesi Kürt Halkının siyasi, ekonomik ve demokratik haklarının somut biçimde ortaya konulmaşı ve doğrulanmalıdır.

5. Hukuki düzenlemeler, kişiye veya siyasi gruba özel ayrıcalık oluşturmamalıdır.Yukarda beyan ettiğimiz Türk, Kürt ve diğer kesimlerin her türden hakları, Anayasal güvenceye kavuşturulmalıdır.

6. Mağdurların adalet beklentisi göz ardı edilmemelidir.

Özellikle terör mağdurlarının acıları, hakları ve adalet talepleri sürecin dışında bırakılamaz.

7 . Sürecin karşılaşabileceği riskler

Böylesine önemli bir toplumsal dönüşüm sürecinin, bazı riskleri de bulunmaktadır.

Bunların başında:

* Sürecin günlük siyasi hesaplara kurban edilmesi,

* Toplumsal beklentiler ile siyasi açıklamalar arasında farklılık oluşması,

* Silah bırakma konusunda doğrulama mekanizmalarının yetersiz kalması,

* Toplumsal güvenin yeterince oluşturulamaması,

* Hukuki düzenlemelerin kısır ve belirsiz bırakılması,

* Terör mağdurlarının adalet beklentilerinin ihmal edilmesi,

* Demokratikleşme taleplerinin, güvenlik meselesine indirgenmesi.

Bu risklerin azaltılması için siyasi iradenin yanında güçlü kurumlara, bağımsız yargıya, demokratik denetime ve toplumsal katılıma ihtiyaç vardır

8 . İslami değerler açısından Terörsüz Türkiye

Terörsüz Türkiye meselesi İslam’ın temel ahlaki ilkeleri açısından da değerlendirilebilir.

İslam’ın temel mesajlarından biri tevhid, diğeri adalettir.

Tevhid, mutlak otoritenin Allah’a ait olduğunu ifade ederken insanın ve siyasi iktidarın sorumluluk sahibi olduğunu ortaya koyar.

Adalet ise insanların kimlikleri, inançları ve siyasi düşünceleri nedeniyle haksızlığa uğratılmamasını gerektirir.

Kur’an-ı Kerim’de Hucurât suresinin 13. ayetinde insanların farklı kavimlere ve topluluklara ayrılmasının tanışma ve karşılıklı anlayış amacı taşıdığı bildirilir.

Yine Maide suresinin 8. ayeti ise bir topluluğa duyulan düşmanlığın adaletsizliğe sebep olmaması gerektiğini vurgular.

Bu ilkelere uygun hareket edilmemesi; beraberinde ırkçılığı getirir. Arzedilen Kur’an Hükümlerine aykırı hareketin, yine beraberinde şirki getirirki; affı asla mümkün olmayan en büyük günahlardandır

* Hiçbir insanın etnik kimliği nedeniyle düşmanlaştırılmaması,

* Hiçbir vatandaşın inancı veya düşüncesi nedeniyle dışlanmaması,

* Masum insanların can ve mal güvenliğinin korunması,

* Haksızlıkların hukuk yoluyla giderilmesi,

* Toplumsal barışın adalet temelinde kurulması

gerekmektedir.

İslami açıdan barış, yalnızca çatışmanın sona ermesi değil, insanların hak ve hukuk içerisinde birarada yaşayabilmesidir.

9 Netice olarak; Terörsüz Türkiye’nin gerçek anlamı;

Terörsüz Türkiye hedefi, Türkiye’nin önünde bulunan önemli bir tarihsel fırsat olarak değerlendirilebilir.

Ancak bu hedefin gerçek başarısı yalnızca silahların bırakılmasıyla ölçülmemelidir.

Başarı;

* Terörün, yukarıda arzedilen ilkeler doğrultusunda tarafların hakları gözetilerek; kalıcı biçimde sona ermesi,

* Türk ve Kürt vatandaşların eşit yurttaşlık temelinde buluşması,

* Hukuk devletinin güçlenmesi,

* Demokratik siyasetin özgürleşmesi,

* Temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alınması,

* Ekonomik kaynakların adil biçimde dağıtılması,

* Toplumsal güvenin yeniden tesis edilmesi

ile ölçülmelidir.

Burada özellikle altını çizmek istediğim temel düşünce şudur:

Türkiye’nin ihtiyacı yalnızca terörsüz bir ülke değil; aynı zamanda adaletin, özgürlüğün, eşitliğin ulusal ve demokratik hakların ve insan onurunun güvence altında olduğu demokratik bir hukuk devletidir.

Çünkü güvenlik ile özgürlük birbirinin düşmanı değildir. Hukuk devleti içerisinde birbirini tamamlayan iki temel değerdir.

Bir ülkede kalıcı barışın sağlanabilmesi için devletin güvenliği kadar vatandaşın güvenliği, ülkenin bütünlüğü kadar insanların onuru ve siyasi istikrar kadar adalet de korunmalıdır.

Temel siyasi ve ahlaki ilke

Terörsüz Türkiye’nin nihai amacı yalnızca silahların susturulması değil, silahların yerine hukukun, çatışmanın yerine demokratik siyasetin, ayrışmanın yerine toplumsal dayanışmanın ve güvensizliğin yerine adaletin hâkim olduğu bir Türkiye inşa etmek olmalıdır.

Türkiye’nin geleceği açısından asıl mesele budur: Güvenliği demokrasiyle, millî birliği eşit vatandaşlıkla, toplumsal barışı adaletle ve ekonomik kalkınmayı sosyal devlet anlayışıyla bütünleştirebilmek.

Bu gerçekleştiğinde Terörsüz Türkiye hedefi, yalnızca bir güvenlik projesi olmaktan çıkarak yeni bir toplumsal sözleşmenin temelini oluşturabilir