DİYARBAKIR HABER - Diyarbakır esnafının yaşadığı ekonomik sorunlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülen Ticaret Bakanlığının 2027 yılı bütçesi sırasında gündeme geldi. DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Serhat Eren, komisyondaki konuşmasında küçük esnafın yaşadığı ekonomik sıkıntılara, zincir marketlerin fiyat politikalarına, sınır ticaretindeki engellere ve bölgesel kalkınma eşitsizliklerine dikkat çekti.
Diyarbakır Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğinin verilerini paylaşan Eren, 2026 yılının ilk dokuz ayında kentte 786 iş yerinin kapandığını belirtti. Yıl sonunda kapanan iş yeri sayısının 1.200'e ulaşmasının beklendiğini ifade eden Eren, "Her gün üç kepenk kapanıyor. Bugün bu görüşme bittiğinde Diyarbakır'da üç kepenk daha kapanacak" dedi.
Diyarbakır'ın Hasan Paşa Hanı, Sipahi Pazarı ve Suriçi çarşılarıyla köklü bir ticaret geçmişine sahip olduğunu hatırlatan Eren, küçük esnafın ekonomik koşullar karşısında giderek zorlandığını söyledi.
Diyarbakır Bakkallar Odasının üye sayısının da son 10 yılda 5 binin üzerinden 2 bin 200'e gerilediğini belirten Eren, küçük işletmelerin zincir marketler karşısında yeterince korunmadığını savundu.
Zincir marketlerin fiyat politikasını eleştirdi
Zincir marketlerdeki ürün fiyatlarına da değinen Eren, Ticaret Bakanlığının nisan ayında açıkladığı denetim sonuçlarını hatırlattı. Diyarbakır'da bir zincir marketin 20 liraya aldığı biberi 250 liraya sattığının tespit edildiğini belirten Eren, Konya'dan 5 liraya çıkan salatalığın kentte 80 liraya, Adana'dan 7 liraya çıkan kapya biberin ise 200 liraya satıldığını söyledi.
Fiyat farklarının hem üreticiyi hem de tüketiciyi olumsuz etkilediğini ifade eden Eren, "Bu makasın bir ucu üreticiyi, diğer ucu tüketiciyi kesiyor" diye konuştu.
Eren, büyük zincir marketlere uygulanan para cezalarının caydırıcı olmadığını ileri sürerek denetim sonuçlarının ve yaptırımların kamuoyuyla paylaşılmasını istedi. Esnafın kredi faizleri ve banka komisyonları nedeniyle de zorlandığını belirten Eren, "En zor durumdaki esnafa en pahalı kredi veriliyor" ifadelerini kullandı.
Diyarbakır'ın ihracatı 9 ayda yüzde 19,5 geriledi
Diyarbakır'ın ihracat performansındaki düşüşe de dikkat çeken Eren, Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odasının verilerini paylaştı.
Türkiye'nin yılın ilk beş ayında Suriye'ye ihracatının yüzde 24 arttığını, aynı dönemde Diyarbakır'ın Suriye'ye ihracatının yüzde 36 gerilediğini belirten Eren, yılın ilk dokuz ayında Türkiye'nin toplam ihracatı yüzde 5 artarken Diyarbakır'ın ihracatında yüzde 19,5 düşüş yaşandığını söyledi.
Eren, "Türkiye kazanırken Diyarbakır kaybediyor. Türkiye kaybederken Diyarbakır iki kat kaybediyor" dedi.
Nusaybin Sınır Kapısı'nın açılmasını istedi
Sınır kapılarının kapalı tutulmasının bölge ekonomisini olumsuz etkilediğini savunan Eren, Nusaybin Sınır Kapısı'nın yıllardır kapalı olmasını eleştirdi.
Diyarbakırlı üreticilerin Suriye'ye ihracat yapabilmek için 500 kilometreyi aşan mesafeler katetmek zorunda kaldığını belirten Eren, Nusaybin, Mürşitpınar ve Şenyurt sınır kapılarının açılması çağrısında bulundu.
Habur Sınır Kapısı'nda tırların dokuz güne kadar beklediğini de hatırlatan Eren, ulaşım ve sınır ticaretindeki sorunların bölgedeki üreticileri ve esnafı doğrudan etkilediğini ifade etti.
16 ili8 yıldır aynı gelişmişlik kademesinde
Bölgesel kalkınma politikalarını da eleştiren Eren, Kürt Çalışmaları Merkezinin Ekim 2026 tarihli raporuna dikkat çekti.
Rapora göre 2017 yılında en alt sosyoekonomik gelişmişlik kademesinde bulunan 16 Kürt ilinin tamamı, 2025 yılında da aynı kademede yer aldı.
Bu tabloya tepki gösteren Eren, "Sekiz yıl, on altı il, sıfır basamak. Bu tablo kaderle açıklanabilir mi?" diye sordu. Bölgedeki ekonomik eşitsizliklerin giderilmesi için kamusal yatırımların artırılmasını, ulaşım altyapısının güçlendirilmesini ve sınır ticaretinin geliştirilmesini istedi.
Bakanlığa esnaf için çözüm önerileri sundu
Eren, konuşmasında Ticaret Bakanlığına yönelik taleplerini de sıraladı. Küçük esnafın desteklenmesi için şu önerileri gündeme getirdi:
Zincir marketlere uygulanan cezaların ciroya göre belirlenmesi.
Tarladan rafa kadar ürün fiyatlarının takip edilmesi.
Esnafın 1 milyon liraya kadar olan borçlarının faizlerinin silinmesi.
Banka ve kredi kartı komisyonlarına üst sınır getirilmesi.
Deprem bölgesindeki esnafın KOSGEB borçlarının ertelenmesi.
Kadın kooperatiflerine yönelik desteklerin artırılması.
Diyarbakır'ın hızlı tren ve otoyol projelerine dahil edilmesi.
Eren ayrıca tüketici hakem heyetlerinin ilçe düzeyindeki karar yetkilerinin kaldırılmasının özellikle kırsal bölgelerde yaşayan yurttaşların hak arama süreçlerini zorlaştırabileceğini dile getirdi.
"Barışın ekonomisini kurma zamanı"
Konuşmasının sonunda "Sınır Bölgeleri Ticaret ve Barış Ekonomisi Programı" kurulmasını öneren Eren, barış sürecinin ekonomik ve toplumsal kazanımlarla desteklenmesi gerektiğini söyledi.
Eren, "Barışın hukukunu konuşmaya başladık. Şimdi barışın ekonomisini kurma zamanı. Barış, bir esnafın doğduğu kentte kepenk açabilmesidir. Diyarbakırlı bir üreticinin malını kendi kapısından Kamışlo'ya gönderebilmesidir" ifadelerini kullandı.
2027 yılı bütçesinin küçük esnafı, çiftçiyi ve tüketiciyi öncelemesi gerektiğini belirten Eren, mevcut bütçeye destek vermeyeceklerini açıklayarak konuşmasını tamamladı.
