DİYARBAKIR HABER – Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş’ın, 1990’lı yıllarda erkeklerin SGK desteğiyle kısırlaştırıldığı yönündeki açıklaması yeniden gündem oldu. Dönemin gazete arşivlerinde yer alan bir haber ise Diyarbakır’la ilgili dikkat çekici bir ayrıntıyı ortaya çıkardı. Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden bir heyetin, 1988 yılında Bismil’in Bozçalı köyünde erkekleri vazektomi yöntemine ikna etmek amacıyla çalışma yürüttüğü ve gönüllülere “büyük ödül” vaat edildiği görüldü.
Bakan Göktaş’ın açıklaması tartışma yarattı
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçe görüşmeleri sırasında konuşan Bakan Mahinur Özdemir Göktaş, Türkiye’de doğurganlık oranlarının düşmesine ve nüfusun yaşlanmasına dikkat çekti.
Diyarbakır Yenigün’de yer alan habere göre; 1990’lı yıllardaki uygulamalara değinen Göktaş,erkeklerin SGK aracılığıyla kısırlaştırıldığını belirterek bu uygulamayı eleştirdi. Uygulamanın sistematik olmadığını ancak SGK desteğiyle gerçekleştirildiğini savunan Göktaş’ın sözleri siyasi tartışmaya neden oldu.
Muhalefet milletvekillerinin tepki göstermesi üzerine yeniden söz alan Göktaş, “1990’lı yıllardan bahsediyorum. Ameliyatlar yapıldı” ifadelerini kullandı.
Dicle Üniversitesi Bismil’de gönüllü erkek aramış
T24’ün dönemin gazete arşivlerine dayandırdığı habere göre, 1980’lerin sonlarında aile planlaması kapsamında erkeklerde vazektomi yöntemi gündeme geldi. SSK hastaneleri ile İnsan Kaynağını Geliştirme Vakfı işbirliğinde yürütülen çalışmalarda, çocuk sahibi olmak istemeyen erkeklere gönüllülük esasına dayalı ücretsiz kısırlaştırma seçeneği sunuldu.
Bu çalışmaların Diyarbakır ayağında ise Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi’nin de yer aldığı görüldü.
Milliyet Gazetesi’nin 8 Ağustos 1988 tarihli nüshasında yayımlanan haberde, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi’nin doğurganlık oranının yüksek olduğu bölgelerde erkeklere yönelik vazektomi kampanyası hazırlığında olduğu aktarıldı.
Dönemin Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Klinik Şefi Doç. Dr. Ünal Sert başkanlığındaki heyetin, Bismil ilçesine bağlı Bozçalı köyünü ziyaret ederek erkeklere yöntemi anlattığı belirtildi.
Gönüllülere “büyük ödül” vaat edilmiş
Dönemin gazetesine açıklamalarda bulunan Doç. Dr. Ünal Sert, özellikle üçten fazla çocuğu bulunan erkeklerin gönüllü kısırlaştırılmasına yönelik çalışmaları hızlandırmayı hedeflediklerini belirtti.
Sert’in, “Erkekte kısırlaştırma için gönüllü arıyoruz. Bu gönüllülere büyük ödüller vereceğiz” sözleri, arşiv haberinin en dikkat çekici ayrıntılarından biri oldu.
Üniversite heyetinin Bozçalı köyünde gerçekleştirdiği bilgilendirme çalışmasında ise beklenen ilgiyle karşılaşılmadı.
Köy imamından kısırlaştırma teklifine tepki
Haberde, sekiz çocuk babası Bozçalı köyü imamı Aziz Yalçın’ın üniversite heyetinin açıklamalarına tepki gösterdiği aktarıldı.
Yalçın’ın, “İmkanlarım olsa dört kadınla evlenir, 20 çocuk sahibi olurdum” sözleriyle çocuk sahibi olmayı engellemenin günah olduğu yönündeki görüşünü dile getirdiği belirtildi.
Haberde, imamın eşi ve çocuklarının da bu konuşmaya tanıklık ettiği bilgisine yer verildi.
Kampanyada kaç erkeğe işlem yapıldığı bilinmiyor
Doç. Dr. Ünal Sert, Diyarbakır çevresindeki köylerde ön görüşmeler gerçekleştirdiklerini ancak erkeklerin vazektomi yöntemine sıcak bakmadığını ifade etti. Sert, etkili bir bilgilendirme çalışmasıyla zaman içerisinde olumlu sonuç alınabileceğini savundu.
Ancak 8 Ağustos 1988 tarihli Milliyet haberinde, Dicle Üniversitesi bünyesinde kaç erkeğe vazektomi uygulandığına veya hazırlanan kampanya kapsamında herhangi bir ameliyat gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğine ilişkin bilgi bulunmuyor.
Arşiv haberi, Bakan Göktaş’ın açıklamalarıyla yeniden gündeme gelen geçmişteki aile planlaması uygulamalarının Diyarbakır'daki yansımalarını da gözler önüne serdi.
