DİYARBAKIR HABER - Diyarbakır'ın Lice ilçesinde bulunan ve tarih öncesi dönemlere uzanan Birkleyn Mağaraları'nda planlanan maden faaliyetlerine yargı engeli geldi. Diyarbakır 1. İdare Mahkemesi, bölge için verilen "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) gerekli değildir" kararının yürütmesini durdurdu.
Diyarbakır Söz’de yer alan habere göre; Diyarbakır Barosu Çevre ve Kent Hukuku Komisyonu tarafından açılan davada mahkeme, bilirkişi raporlarını dikkate alarak projenin uygulanması halinde ekosistem, su kaynakları, doğal yaşam ve kültürel miras üzerinde geri dönüşü olmayan zararlar oluşabileceğine hükmetti. Kararda, Anayasa ile güvence altına alınan sağlıklı ve dengeli çevrede yaşama hakkına vurgu yapılarak yürütmenin durdurulmasına karar verildi.
"Sıradan bir alan değil"
Diyarbakır Barosu Çevre ve Kent Hukuku Komisyonu Başkanı Ahmet İnan, kararın bölgenin korunması açısından önemli bir adım olduğunu belirtti. Birkleyn Mağaraları'nın Genç Neolitik dönemden itibaren yerleşim alanı olarak kullanıldığına dikkat çeken İnan, alanın birinci derece arkeolojik sit statüsünde bulunmasına rağmen maden ruhsatlarına açılmasının önemli bir eksiklik olduğunu ifade etti.
İnan, "Burası sadece bir mağara değil; insanlık tarihinin, doğanın ve jeolojik oluşumların izlerini taşıyan eşsiz bir alan. Buraya yönelik faaliyetler yalnızca bugünü değil, gelecek kuşakları da etkileyecek sonuçlar doğurabilir." dedi.
Bilirkişi raporu uyardı
Mahkemeye sunulan bilirkişi raporunda, proje sahasının korunması gereken kültürel miras niteliği taşıdığı, çevresindeki ormanlık alanlar, su kaynakları ve yaban hayatının maden faaliyetlerinden olumsuz etkilenebileceği belirtildi. Raporda, projenin kamu yararı ve çevrenin korunması ilkeleri açısından ciddi riskler barındırdığı ifade edildi.
"Yeni Bir Göbeklitepe Potansiyeli"
Birkleyn Mağaraları'nın arkeolojik açıdan henüz yeterince araştırılmadığını söyleyen Ahmet İnan, bölgenin önemli keşiflere ev sahipliği yapabileceğini belirtti.
"Burası çok sınırlı ölçüde incelenmiş durumda. Mağaraların ve tünellerin tamamı araştırılmış değil. Burada yeni bir Göbeklitepe ya da Karahantepe ölçeğinde keşiflerin yapılabileceği güçlü bir potansiyel bulunuyor." ifadelerini kullandı.
Mitolojik ve doğal değeriyle öne çıkıyor
Birkleyn Mağaraları, arkeolojik öneminin yanı sıra mitolojik anlatılarıyla da dikkat çekiyor. Yörede, Büyük İskender'in ordusunun burada konakladığı, Dibni Çayı'nın ölümsüzlük suyunu taşıdığı ve bölgenin dünyanın başlangıç ve bitiş noktası olduğuna ilişkin efsaneler anlatılıyor.
Jeolojik miras alanı olarak da tescilli olan bölge, endemik bitki ve hayvan türlerine ev sahipliği yapan zengin bir ekosistem özelliği taşıyor.
Koruma çağrısı
Mahkeme kararının ardından açıklama yapan Ahmet İnan, Birkleyn Mağaraları'nın gerçek değerinin ortaya çıkarılması için kapsamlı bilimsel araştırmalar yapılması gerektiğini belirterek, ilgili kurumlara ortak çalışma çağrısında bulundu.
İnan,
"Burası korunması gereken önemli bir kültürel ve doğal mirastır. Bugün Birkleyn'i koruyamazsak yarın başka tarihi alanlar da benzer tehditlerle karşı karşıya kalabilir. Bölgenin potansiyelini ortaya çıkaracak bilimsel çalışmalar bir an önce başlatılmalıdır." dedi.
