DİYARBAKIR HABER- Diyarbakır’da fıstık hasadı başladı. Kentin verimli topraklarında yetiştirilen Antep fıstığında üreticiler, bir yıllık emeğin karşılığını almak için tarlalarda yoğun mesai harcıyor. Sur ilçesine bağlı Yeşilköy Mahallesi’nde de fıstık hasadı sürerken, 39 yıldır fıstık yetiştiriciliği yapan Sur eski Ziraat Odası Başkanı Misbah Birel, hem bu yılki hasadı hem de Diyarbakır’ın fıstık üretimindeki potansiyelini değerlendirdi.
Bu yıl dolunun etkisiyle rekoltede kayıp yaşadığını ve yaklaşık 5-6 milyon liralık zarar ettiğini belirten Birel, Diyarbakır çiftçisinin yalnızca buğday, arpa ve mercimek gibi kuru tarım ürünlerine bağlı kalmaması gerektiğini söyledi. Birel, arazilerin bir bölümünün fıstık üretimine ayrılması halinde hem üretimin hem de kırsal istihdamın artabileceğini ifade etti.
Yaklaşık 2 bin 500 fıstık ağacının bulunduğu bahçesinde hasadını sürdüren Birel, Diyarbakır’ın topraklarının fıstık yetiştiriciliği açısından önemli bir potansiyele sahip olduğunu vurgularken, kentte fıstığın işlenmesine yönelik tesislerin kurulması gerektiğine de dikkat çekti.
Birel ile Diyarbakır’da başlayan fıstık hasadını, bu yılki verimi, dolunun üretime etkisini, fıstık yetiştiriciliğinin ekonomik boyutunu ve çiftçilere yönelik çağrısını konuştuk.
Misbah Başkan, 39 yıldır fıstık yetiştiriyorsunuz. Bu yıl hasat nasıl geçiyor?
“İşler iyi gidiyor ama bir de dolu olmasaydı daha iyi olurdu. Gerçekten bu yıl dolu bizi çok etkiledi. Geçen yıla oranla iyi değil. Dolu vurmasaydı ağaçlarımız böyle seyrek kalmayacaktı. Ben bu yıl nereden baksanız 5-6 milyon lira zarar ettim. Diyarbakır çiftçisi sadece kuru mahsule bağlı kalmış durumda. Oysa Urfa ve Antep yıllar önce kuru üründen büyük ölçüde vazgeçip fıstığa yöneldi. Milyonlarca ağaç diktiler. Bizim bölgemizin toprağı ise onların topraklarından daha verimli. Ama biz bunun kıymetini bilmiyoruz”
“Fıstıkta ciddi bir potansiyel var”
Sizce Diyarbakır'ın fıstık üretiminde ciddi bir potansiyeli var mı?
“Kesinlikle var. Bakın, 50 dönüm arazide binlerce ağaç yetişiyor. Benim burada 39 yaşında yaklaşık 1000 ağacım var. Ayrıca 7-8 yaşlarında 1500 ağacım daha bulunuyor. Toplam yaklaşık 2500 ağacım var. Bu topraklar fıstık için çok uygun. Ben yıllardır çiftçilere söylüyorum: “Sadece buğday, arpa, mercimeğe bağlı kalmayın.” Eğer 100 dönüm araziniz varsa 20-25 dönümünü fıstığa ayırın. 500 dönümünüz varsa 100 dönümünü fıstığa ayırın.”
Bu yılki dolu zararı üretimi ne kadar etkiledi?
“Çok etkiledi. Dolu olmasaydı çok daha iyi bir ürün alacaktık. Normal şartlarda hasadımız bir hafta, 10 gün içerisinde tamamlanabilirdi. Şu anda ise ürün azaldığı için daha kısa sürede bitecek. Şu anda 23-25 kişi çalışıyor. Dolu olmasaydı en az 50 kişi çalışacaktı. Günlerce burada istihdam oluşacaktı. Benim gibi 10-15 üretici daha olsa, sadece üretim değil, istihdam da artar. İnsanların Batı’ya mevsimlik işçi olarak gitmesinin de önüne geçilebilir”
“Üretim Var, Ama İşleme Tesisi Yok”
Peki Diyarbakır’da üretilen fıstık nerede değerlendiriliyor?
“Diyarbakır’da bunu satabileceğimiz yeterli bir imkân yok. Antep’e götürüp satıyorum. Benim kendi kabuk soyucu makinem var. Ürünü orada işleyip Antep’e götürüyorum. Ama burada bir fabrika olsa çok daha iyi olur. Kabuk ayırma fabrikası, fıstık işleme tesisleri, fıstığın içini ayıracak tesisler kurulmalı. Bunların hepsini yapmamız lazım. Burada üretim yapıyoruz ama ürünümüzü başka şehre götürmek zorunda kalıyoruz”
“6-7 yıl sabredin, sonra meyvesini alırsınız”
Çiftçilere özellikle ne söylemek istersiniz?
“Ben çiftçilere 30 yıl önce de söyledim, bugün de söylüyorum. Tamamen kuru tarıma yönelmeyelim. Her çiftçi arazisinin bir bölümünü fıstığa ayırsın. Ama burada bir sabır meselesi var. “Ben 5-6-7 yıl nasıl bekleyeceğim?” diyorlar. Ben de diyorum ki 5-6 yıl sabret. Ondan sonra meyvesini alacaksın. Ben burayı diktiğim zaman bana herkes “10-12 yıl bekleyeceksin” dedi. Bugün 39 yıl geçti. Ben hâlâ bu ağaçlardan ürün alıyorum. Çocuklarım, torunlarım bu ağaçlardan faydalanıyor. Sen bugün dikersin, senden sonraki kuşak devam eder. Oğlun devam eder, torunun devam eder. Bu bir gelecek yatırımıdır”
“Geleceği Düşünün, fıstık ağacı dikin!”
Son olarak Diyarbakır çiftçisine çağrınız nedir?
“Bölgenin en az üçte biri fıstığa yönelmeli. Kesinlikle. Bizim toprağımız çok verimli. Yeter ki değerlendirelim. Çiftçilerimiz fıstık konusunda destek ve bilgi almak için ilgili üretici birliklerine başvurabilir. Fidan temini ve üretim konusunda kendilerine yardımcı olunabilir. Yeter ki üretici bu işe yönelsin. Benim çağrım çok net: Sadece bugünü düşünmeyin. Geleceği düşünün. Fıstık ağacını dikin, sabredin ve gelecek nesillere de bırakın.”
