DİYARBAKIR HABER- Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu Genel Başkan Vekili ve Diyarbakır Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği (DESOB) Başkanı Alican Ebedinoğlu, DESOB’a bağlı 26 oda başkanı ile birlikte basın açıklaması yaparak Diyarbakır’daki esnaf ve sanatkarların yaşadığı ekonomik darboğazı kamuoyuyla paylaştı.
DESOB Hizmet Binası önünde gerçekleştirilen açıklamada konuşan Ebedinoğlu, pandemiyle başlayan, deprem felaketleri ve ekonomik krizle derinleşen sürecin küçük esnafı ağır bir çıkmaza sürüklediğini söyledi.
Ebedinoğlu, Türkiye’nin dört bir yanında olduğu gibi Diyarbakır’da da esnafın tarihinin en zorlu ekonomik dönemlerinden birini yaşadığını belirterek, “Artan maliyetler, yüksek faiz oranları, düşen alım gücü ve daralan piyasa koşulları altında esnafımız artık nefes alamaz hale gelmiştir” dedi.
“Esnafın Yüzde 65’i Bağ-Kur Primini Ödeyemiyor”
Ekonomik sıkıntının en görünür başlıklarından birinin sosyal güvenlik yükü olduğunu belirten Ebedinoğlu, Diyarbakır’daki esnafın büyük bölümünün Bağ-Kur primlerini ödeyemediğini söyledi.
Ebedinoğlu, “Bugün Diyarbakır’da esnafımızın ancak yaklaşık yüzde 35’i Bağ-Kur primlerini düzenli olarak ödeyebiliyor. Geriye kalan yüzde 65 ise her gün işleyen faizlerle birlikte borç yükünün altında eziliyor” ifadelerini kullandı.
Bir esnafın aylık yaklaşık 11 bin 800 TL Bağ-Kur primi ödemek zorunda bırakıldığını belirten Ebedinoğlu, yıllarca prim ödeyip emekli olan bir esnafın aldığı maaşın ise 20 ila 21 bin TL civarında kaldığını söyledi.
“Bu tablo sosyal güvenlik sistemindeki adaletsizliğin en açık göstergesidir” diyen Ebedinoğlu, esnafın hem çalışırken ağır yük taşıdığını hem de emeklilikte insanca yaşayacak gelirden mahrum bırakıldığını ifade etti.
“Verilen Sözler Tutulsun, Prim Günü 7200’e Düşürülsün”
Bağ-Kur’luların yıllardır çözüm bekleyen prim günü eşitsizliğine de dikkat çeken Ebedinoğlu, işçilerle esnaf arasında emeklilik şartları açısından adaletsizlik bulunduğunu söyledi.
Yıllardır Bağ-Kur prim gün sayısının düşürüleceğine dair açıklamalar yapıldığını ancak somut adım atılmadığını ifade eden Ebedinoğlu, “Esnafın beklentisi artık ertelenmemelidir. Prim gün sayısı 9 binden 7 bin 200’e düşürülmelidir” dedi.
“Krediye İhtiyacı Olan Esnaf Kapıdan Çevriliyor”
Ebedinoğlu, 1 Ocak itibarıyla uygulamaya giren kredi şartlarının da esnafın gerçekleriyle örtüşmediğini belirtti.
Mevcut uygulamada kredi kullanabilmek için SGK, Bağ-Kur ve vergi borcunun olmaması şartının arandığını hatırlatan Ebedinoğlu, bunun ekonomik sıkıntı yaşayan kesimi sistem dışına ittiğini söyledi.
“Borcu olmayan işletmenin krediye zaten sınırlı ihtiyacı vardır. Asıl desteğe ihtiyaç duyan kesim borcunu çevirmekte zorlanan esnaftır. Bugünkü sistem, devleti adeta esnaf üzerinden tahsilat yapan bir mekanizmaya dönüştürmüştür” diye konuştu.
Krediye erişemeyen esnafın iş yerini döndüremediğini, kira, elektrik, personel maaşı ve hammadde giderlerini karşılayamadığını belirten Ebedinoğlu, yüksek ticari kredi faizlerinin de küçük işletmeleri finansal çıkmaza sürüklediğini kaydetti.
“Tahsilatlar Yapılamıyor, Domino Etkisi Oluşuyor”
Piyasadaki durgunluğun ciddi bir tahsilat krizine yol açtığını belirten DESOB Başkanı, esnafın çekini, senedini ve çalışan maaşlarını ödemekte zorlandığını söyledi.
Ekonomideki bu zincirleme tıkanıklığın binlerce işletmeyi kapanma noktasına getirdiğini vurgulayan Ebedinoğlu, enerji maliyetleri, stopaj yükü, kira artışları, POS komisyonları ve vergi baskısının da esnafı ezdiğini ifade etti.
“Zincir Marketler Mahalle Esnafını Bitiriyor”
Açıklamanın en dikkat çeken başlıklarından biri de zincir marketler oldu.
Mahalle esnafının kontrolsüz büyüyen zincir marketler karşısında güç kaybettiğini söyleyen Ebedinoğlu, küçük işletmeler korunmadan yerel ekonominin korunamayacağını ifade etti.
Yıllardır gündemde olan ancak bir türlü yasalaşmayan Perakende Yasası’na dikkat çeken Ebedinoğlu, devletin bu konuda artık adım atması gerektiğini söyledi.
Ebedinoğlu, “10 yıl önce Diyarbakır’da yaklaşık 5 bin 700 ila 5 bin 800 arasında bakkal bulunuyordu. Bugün bu sayı 2 binlere kadar düştü. Bu tablo haksız rekabetin en açık göstergesidir” dedi.
1380 İşletme Kapandı
Basın mensuplarının sorularını da yanıtlayan Ebedinoğlu, yıl başı itibarıyla yaklaşık 1380 işletmenin kepenk kapattığını açıkladı.
Kapanan işletmelerin yüzde 60’ına yakınının hizmet sektöründe faaliyet gösterdiğini belirten Ebedinoğlu, ekonomik darboğazın özellikle bu alanda daha sert hissedildiğini söyledi.
“Fırsatçılığa İzin Vermeyin”
Yaklaşan bayram ve turizm sezonu öncesinde esnafa da çağrıda bulunan Ebedinoğlu, fiyat fırsatçılığına karşı uyarıda bulundu.
“Hiçbir esnafımız günübirlik kazanç anlayışıyla hareket etmemeli. Turizm sezonunu fırsatçılık zemini olarak görmek yerine sürdürülebilir ticaret anlayışıyla yaklaşmalıdır” diyen Ebedinoğlu, kamu kurumlarının da denetimlerini sürdürmesi gerektiğini kaydetti.
DESOB’un Talepleri
DESOB’un hükümete ilettiği talepler ise şöyle sıralandı:
* Bağ-Kur primleri ödeme gücüne göre yeniden düzenlenmeli
* Gecikme faizleri silinmeli ya da makul seviyeye çekilmeli
* Kalıcı yapılandırma sistemi getirilmeli
* Bağ-Kur prim günü 7200’e düşürülmeli
* Esnaf kredilerindeki SGK ve vergi borcu şartı yeniden düzenlenmeli
* Küçük esnafa düşük faizli destek paketleri hazırlanmalı
* Perakende Yasası çıkarılmalı
* Elektrik, kira ve vergi yükü konusunda özel destek mekanizmaları oluşturulmalı
Açıklamasının sonunda esnaf ve sanatkarların ülke ekonomisinin temel taşı olduğunu vurgulayan Ebedinoğlu, “Esnaf ayakta kalırsa ekonomi ayakta kalır, şehir ayakta kalır, ülke ayakta kalır” mesajını verdi.
