Profesör Dr. M. Uğurlu Arslan’ın ‘Diyarbekir’de Edebi Muhitler’ adlı yeni kitabı çıktı. Aslında Ocak ayında yayınlanmıştı. Kitap, benim elime yakın zamanda geçtiği için bu yazıyı ancak yazabildim.
Kitap yayınlandığı zaman hocamız Doçent ünvanına sahipti. Geçtiğimiz günlerde Profesör ünvanıyla taltif edildi. Bu ünvana gerçekten layık olan değerli hocamızı tebrik ediyor, başarılarının daim olmasını diliyorum.
Gelelim bu kıymetli esere…
Diyarbekir'de Edebî Muhitler, Prof. Dr. Mustafa Uğurlu Arslan tarafından kaleme alınan ve Diyarbakır'ın köklü edebiyat tarihini inceleyen kapsamlı bir eserdir. Kitap, şehrin tarihî seyri içerisinde ev sahipliği yaptığı medeniyetleri, edebî gelenekleri ve bu mirası şekillendiren kültürel atmosferi okuyucuya aktarmaktadır.
Dicle Üniversitesi Yayınevinde, Renkli karton kapak ve kalın gramajlı kâğıda gayet güzel bir şekilde basılan eser 177 sayfadan ibaret.
Gerçekten hiçbir yerde yayınlanmamış birçok bilginin içerisinde bulunduğu kitap, bölgenin zengin kültürel ve edebî mirasını keşfetmek isteyenler için temel bir kaynak niteliğindedir. Her Diyarbekir’linin mutlaka kitaplığında bulunması gereken kıymetli bir eserdir.
MUKADDİME
Değerli hocamız, kitabın mukaddime bölümünde özetle şu bilgilere yer vermiş:
‘Şehirler, mekânların yazdığı tarihlerdir ve her mekânı bir doğa ve tarih kitabı gibi okuyup yorumlayabiliriz. Onda tüm bir geçmişin, fiziksel çevrenin, psikolojik etkileşimlerin ve kaynaşmanın yansımalarını buluruz. Çünkü şehirler uygarlıkların ulaştığı bir aşamadır. Sadece şehir isimlerinin kökenlerindeki değişimler incelense uygarlıkların kendi üstünlük gramerlerini zamanla nasıl oluşturdukları ve ortaya nasıl bir tarih yazımı çıktığı görülecektir.
İnsanlık tarihi tetkik edildiğinde “medeniyet ve edebiyat” arasında ne denli güçlü bir bağ olduğu anlaşılacaktır. Denilebilir ki; edebiyatı olmayan bir milletin medeniyeti de olamaz. Nitekim “Edebiyat ve Medeniyet” kavramları arasındaki ilişki incelendiğinde bu iki mefhumun köken bakımından olduğu kadar kültürel açıdan da ne kadar iç içe olduğu aşikârdır.
Diyarbekir’de edebî muhitlerin teşekkülünde şüphesiz Diyarbekir halkının şiir ve edebiyata olan ilgileri, devlet adamlarının şair ve sanat adamlarına gösterdikleri ihtiramın etkisi oldukça büyüktür. Kitabın son bölümünde ise yaşadığımız asırda Diyarbekir’de edebiyat ve sanat ortamları ile Diyarbekir’in sanat ve edebiyatına katkı sunan şahsiyetler ele alınmıştır. Bu kitabın teşekkülünde, eserleri ile bir kandil gibi yolumu aydınlatan Ali Emîrî Efendi’yi, Abdulgani Fahri Bulduk’u Şevket Beysanoğlu’nu ve şehrin irfanına katkı sağlayan ulema ve kudemayı rahmet ve hürmetle yad ediyorum.’
MUSTAFA UĞURLU ARSLAN KİMDİR ?
Diyarbakır’ın Çüngüş ilçesinde doğan Arslan, İlk, orta ve lise öğrenimini memleketinde tamamladı. 2002’de Lefke Avrupa Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünü kazanan Arslan, 2006’da bu bölümden Yüksek Şeref derecesi ile mezun oldu. 2006-2008’de İstanbul’da Prof. Dr. Cihan Okuyucu danışmanlığında Ali Emiri Efendi ve Divanı başlıklı tezi ile Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Eski Türk Edebiyatı Anabilim Dalında Yüksek Lisansını, 2008-2009 yılında ise Sakarya Üniversitesi’nde Pedegojik Formasyon Eğitimini tamamladı.
Aralık 2009’da Dicle Üniversitesi’ne Türk Dili Okutmanı olarak atanan Arslan, 2015 yılında Doktorasını tamamlayarak yardımcı doçent, 2021 yılında ise Doçent unvanını aldı. Haziran 2026 tarihinde ise, Profesör oldu.
Arslan, başta Ali Emiri Divanı, Nigahi Divanı, Kami Divanı, Tezkiretü’l-Hulefa, Tezkire-i Fahri, Fersude ve Türk Edebiyatında Temimü’d-dari Hikâyeleri olmak üzere çok sayıda eseri bilim dünyasına kazandırdı. Popüler edebiyatla da yakından ilgilenen Arslan, Etkili Konuşma-Yazma ve Okuma Sanatı adlı eserinin yanı sıra bir hafta gibi kısa sürede ikinci baskısı yayımlanan “Münzevi” adlı öykü kitabını neşretti. Çok fazla ilgi gören bu kıymetli eserin her satırında, hayata dair bir çok önemli mesajlar var.
Neşrettiği “İnsan OKUR” adlı bir edebiyat dergisi ise, çok sayıda yeni kalemin yazılarının yayımlanması için adeta bir mektep oldu.
Özellikle Diyarbakırlı fikir ve sanat adamları ile 500 den fazla konferans ve seminerler veren Arslan’ın çok sayıda ilmi makale ve tebliğleri bulunmaktadır. Hâlen Dicle Üniversitesi Genel Sekreteri olarak görev yapan, Prof. Arslan, idareciliğinin yanı sıra akademik çalışmalarına da aralıksız devam etmektedir.
Çalışkan, dürüst ve mütevazi kişiliğiyle sevilen, saygı duyulan bir hemşehrimiz olan değerli hocamıza yaptığı güzel hizmetler için teşekkür ediyoruz.
