DİYARBAKIR HABER- Diyarbakır'ın ekonomisini, şehirleşmesini ve binlerce vatandaşı yakından ilgilendiren inşaat sektörü, ciddi sorunlarla karşı karşıya. Kentsel dönüşümde yaşanan yavaşlık, deprem sonrası yerinde dönüşüm çalışmalarındaki eksiklikler, imarlı arsa üretiminin yetersizliği, artan inşaat maliyetleri ve vatandaşın konuta erişiminde yaşadığı güçlükler sektörün geleceğine ilişkin soru işaretlerini artırıyor.

Diyarbakır'da müteahhitler neden yeni projeler üretmekte zorlanıyor? Kentte neden yeterli imarlı arsa bulunmuyor? Artan maliyetler konut fiyatlarını nasıl etkiliyor? Yüksek faizler ve krediye erişim sorunu sektörü nasıl bir çıkmaza sürüklüyor?

Öz Diyarbakır Gazetesi olarak bütün bu soruları ve sektörün geleceğini, Diyarbakır İnşaat Müteahhitleri Derneği Başkanı Aziz Elaldı ile konuştuk.

Elaldı, kentsel dönüşümden imarlı arsa üretimine, finansman krizinden konut satışlarına kadar birçok başlıkta dikkat çeken değerlendirmelerde bulunurken, sektörün içinde bulunduğu durumu oldukça çarpıcı sözlerle özetledi:

“Biz şu anda günü kurtarma peşindeyiz. Yangın yerindeyiz, canımızın derdindeyiz.”

Diyarbakır'da kentsel dönüşümün yeterince hızlı ilerlemediğini görüyoruz. Sizce bunun önündeki en büyük engeller nelerdir? Müteahhitler bu konuda yeterince sorumluluk alıyor mu?

“Kentsel dönüşüm konusunda hem kurumların hem de sektör paydaşlarının eksiklikleri var. Bu nedenle süreç bir türlü hızlanamıyor. Deprem yönetmeliği nedeniyle bazı bölgelerde yeniden yapılaşma çalışmaları yürütülüyor. Ancak bunun dışında Diyarbakır'ın Bağlar, Yenişehir ve eski yerleşim bölgelerinde kapsamlı bir kentsel dönüşüm planlaması bulunmuyor. Kentimizin farklı bölgelerinde kentsel dönüşüme yönelik herhangi bir planlama yapılmaması büyük bir eksiklik. Yerel yönetimlerin ve ilgili kurumların bu konuda ciddi çalışmalar yürütmesi gerekiyor.

Inşaat Işçi-1

Deprem sonrası yerinde dönüşüm neden yavaş ilerliyor?

Deprem sonrası gündeme gelen yerinde dönüşüm projelerinde vatandaşlar ve müteahhitler hangi sorunlarla karşılaşıyor? Bu projeler neden beklenen hızda ilerlemiyor?

“Aslında bu konu da kentsel dönüşümle bağlantılı. Depremde yıkılmış veya hasar görmüş yapıların yeniden yapılmasına yönelik bazı düzenlemeler gerçekleştirildi. Ancak bunun dışında Diyarbakır genelinde kapsamlı bir kentsel dönüşüm ve yerinde dönüşüm çalışması bulunmuyor. Dolayısıyla ortada henüz kapsamlı bir çalışma olmadığı için bu konuda değerlendirilebilecek somut bir süreç de yok.”

Diyarbakır'da imarlı arsa üretimi neden yetersiz?

İmarlı arsa üretimi ve imar planlarının uygulanması konusunda belediyeleri yeterli buluyor musunuz? Bu konuda beklentileriniz nelerdir?

“Diyarbakır'da imarlı arsa üretimi ve revizyon alanlarının oluşturulması konusunda çok ciddi sıkıntılar var. Arsa üretimi yapılmıyor. Yerel yönetimlerin ve ilgili kurumların iş birliği içerisinde yeni revizyon alanları ve imar alanları üretmesi gerekiyor. Aylardır, hatta yıllardır bu konuda çalışmalar yapıldığı ifade ediliyor ancak somut bir ilerleme sağlanabilmiş değil. Yeni imar alanlarının ve revizyon bölgelerinin oluşturulmaması, arsa üretiminin yetersiz kalması arsa fiyatlarını yükseltiyor. Arsa maliyetlerindeki artış da doğrudan konut fiyatlarına yansıyor.”

Müteahhitler neden Diyarbakır dışında yatırım yapıyor?

Son dönemlerde müteahhitlerin Diyarbakır şehir merkezinde yeni projeler üretmek yerine çevre bölgelerde yatırım yapmayı tercih ettiği yönünde bir algı var. Bunun nedeni nedir?

“Bunun temel nedeni arsa üretiminin yetersiz olması. Diyarbakır'da yeni projeler geliştirebileceğimiz yeterli imarlı arsa bulunmuyor. Mevcut arsaların bir kısmında da imar ve revizyon sorunları yaşanıyor. Müteahhit arsa bulamadığı zaman doğal olarak başka bölgelere, çevre illere yönelmek zorunda kalıyor. Bu durumun temelinde yine arsa üretiminin yetersizliği yatıyor.”

Müteahhitler ile emlak danışmanları neden birlikte çalışamıyor?

Müteahhitler ile emlak danışmanları aynı sektörün birbirini tamamlayan iki önemli paydaşı. Ancak Diyarbakır'da kurumsal emlak ofisleriyle müteahhitler arasında yeterli iş birliği olmadığını görüyoruz. Bunun nedeni nedir?

“İki tarafın da kurumsallaşma konusunda eksiklikleri var. Ayrıca Diyarbakır gibi daha küçük şehirlerde müteahhitler çoğunlukla kendi satış ofislerini kurarak satışlarını kendileri gerçekleştirebiliyor. Metropollerde müteahhitlerle emlak danışmanları arasındaki iş birliği daha belirgin. Diyarbakır'da ise insanların birbirini tanıdığı ve kolay ulaşabildiği bir şehir yapısı olduğu için müteahhitler böyle bir iş birliğine her zaman ihtiyaç duymuyor”

Artan inşaat maliyetleri konut fiyatlarını nasıl etkiliyor?

Demir, çimento, işçilik ve diğer inşaat malzemelerindeki fiyat artışları projelerinizi nasıl etkiliyor? Artan maliyetler konut fiyatlarına ne ölçüde yansıyor?

“Hem işçilik hem de malzeme maliyetlerinde sürekli artış yaşanıyor. Bu maliyetler doğal olarak konut fiyatlarına yansıyor. Ancak sektörün en büyük sorunlarından biri finansmana erişim. Finansmana erişim olmadığı gibi daire satışları da istenilen seviyede değil. Müteahhitler bu nedenle ciddi sıkıntılar yaşıyor. Meslektaşlarımızın birçoğu konkordato ve benzeri süreçlerle karşı karşıya kalıyor. Bir an önce finansman krizinin çözülmesi gerekiyor. Konut alacak vatandaşların kredi kullanabilmesinin önünü açacak imkânlar oluşturulmalı. Şu anda müteahhitlerin içinde bulunduğu ekonomik tablo ciddi bir çıkmaza dönüşmüş durumda.

İnşaat İnt

Vergi ve harç yükleri sektörün üzerindeki baskıyı artırıyor mu?

İnşaat sektöründe maliyetlerin yanı sıra vergi, harç ve diğer mali yükler de önemli bir sorun. Bu yüklerin azaltılması için ilgili bakanlıklar veya hükümet yetkilileriyle görüşmeler yapıyor musunuz? Somut taleplerinizi iletiyor musunuz?

“Ülkenin içinde bulunduğu ekonomik koşullar nedeniyle müteahhitlik firmaları zaten ciddi sıkıntılar yaşıyor. Vergisel anlamda da çeşitli sorunlarla karşı karşıyayız. Ancak şu anda önceliğimiz ayakta kalabilmek ve nefes alabilmek. Sektörün içinde bulunduğu durum nedeniyle daha ayrıntılı ve teknik konuları değerlendirebilecek durumda değiliz.”

Diyarbakır’ın tarihi sadece Surlardan ibaret değil! Eğil’in saklı mirası
Diyarbakır’ın tarihi sadece Surlardan ibaret değil! Eğil’in saklı mirası
İçeriği Görüntüle

Vatandaş neden konut sahibi olamıyor?

Vatandaşların konut satın alma gücü ciddi şekilde düştü. Yüksek faiz oranları ve krediye erişimdeki zorluklar satışları etkiliyor. Devletin uygun faizli ve uzun vadeli konut kredisi sağlaması için herhangi bir girişiminiz oldu mu?

“Bu konuda söylemlerimizi dile getiriyoruz ancak sesimizi duyan yok. Ülkenin ekonomik sıkıntıları ortada. Konut satın almak isteyen vatandaşın krediye erişebilmesi gerekiyor. Finansman imkânlarının oluşturulması ve kredi musluklarının açılması şart. Aksi takdirde hem vatandaş hem de müteahhit açısından sorunlar büyümeye devam edecek.”

Diyarbakır'ın önümüzdeki 5 yıllık konut ihtiyacı karşılanabilecek mi?

Diyarbakır'ın nüfusu ve konut ihtiyacı düşünüldüğünde mevcut konut üretimini yeterli buluyor musunuz? Önümüzdeki beş yılda şehrin konut ihtiyacını karşılayabilecek bir üretim planı var mı?

“Biz şu anda günü kurtarma peşindeyiz. Şu anda adeta yangın yerindeyiz. Diyarbakır'ın konut ihtiyacını, gelecekteki üretim planlarını konuşabilecek durumda değiliz. İnanın, şu anda canımızın derdindeyiz.”

İnşaat sektörünün geleceğine ilişkin mesajınız nedir?

Son olarak Diyarbakır'daki inşaat sektörü temsilcilerine, yerel yönetimlere ve vatandaşlara ne söylemek istersiniz?

“Zorlu günlerden geçiyoruz. Daha zorlu günler de olacak. Herkese Allah kolaylık versin.”

Kaynak: MEHMET SAİT BAYRAM