DİYARBAKIR HABER- Diyarbakır Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesi bir kez daha kamuoyunun yanıt beklediği sorularla gündemde. Bu kez tartışmanın merkezinde, hastanenin iklimlendirme sistemine yönelik yıllık periyodik bakım ve onarım ihaleleri bulunuyor. 2024 yılında 2,1 milyon TL olduğu belirtilen iş bedelinin, 2026 yılında 11,3 milyon TL’ye yükselmesi; daha düşük teklif veren bir firmanın değerlendirme dışı bırakıldığı iddiası ve garanti kapsamındaki ekipmanlara ilişkin soru işaretleri, kapsamlı bir inceleme yapılması gerektiğine işaret ediyor.
Elbette kamu ihalelerinde bedellerin yıllar içerisinde değişmesi tek başına usulsüzlük kanıtı değildir. İşin kapsamı, maliyetler, teknik gereklilikler ve piyasa koşulları birlikte değerlendirilmelidir. Ancak aynı nitelikte olduğu ileri sürülen bir işte ortaya çıkan bu büyüklükteki farkın gerekçesi açıklanmıyorsa, kamu adına soru sormak ve şeffaflık talep etmek kaçınılmazdır.
2,1 milyon TL’den 11,3 milyon TL’ye uzanan bu farkın arkasında ne var?
İki ihale, iki farklı bedel: Aradaki 9,2 milyon TL’nin gerekçesi ne?
İddialara konu ilk ihale, 18 Kasım 2024 tarihinde gerçekleştirilen 2024/1368262 İhale Kayıt Numaralı “Hastanenin İklimlendirme Sistemi Yıllık Periyodik Bakım ve Onarımı İşi”.
Söz konusu işin, K.Ö. olarak belirtilen firmaya 2 milyon 100 bin TL bedelle verildiği ileri sürülüyor. İkinci ihale ise 20 Temmuz 2026 tarihinde gerçekleştirilen 2026/909915 İhale Kayıt Numaralı iklimlendirme sistemi yıllık periyodik bakım ve onarım işi. İddialara göre bu ihale de aynı firmada kaldı ve sözleşme bedeli 11 milyon 300 bin TL olarak belirlendi.
İki bedel arasındaki fark 9 milyon 200 bin TL. Bu da ilk bedele kıyasla yaklaşık yüzde 438 artış, başka bir ifadeyle yeni bedelin eski bedelin yaklaşık 5,38 katına ulaşması demek.
Bu rakamlar, ihale dokümanları ve sözleşmeler üzerinden doğrulanması gereken iddiaları yansıtıyor. İki işin teknik kapsamı, bakım yapılacak cihazların sayısı, yedek parça yükümlülükleri, işçilik giderleri ve sözleşme süreleri aynı mı? Aradaki farkı açıklayan yeni teknik gereklilikler ya da maliyet unsurları var mı?
Kamuoyunun bilmesi gereken tam olarak budur.
Çünkü söz konusu olan sıradan bir ticari işletmenin harcaması değil, kamu kaynaklarıyla yürütülen bir sağlık hizmetinin gideridir. Bu nedenle ortaya çıkan büyük bedel farkının somut belgelerle açıklanması, hem kamu kaynaklarının korunması hem de idareye duyulan güven açısından önem taşıyor.
Daha düşük teklif veren firma neden değerlendirme dışı bırakıldı?
İhale sürecine ilişkin bir diğer önemli iddia, daha düşük teklif sunan başka bir firmanın teknik gerekçelerle değerlendirme dışı bırakılması. İddianın doğruluğunun ortaya konulabilmesi için ihale komisyonunun kararları, teknik değerlendirme tutanakları, tekliflerin uygunluk incelemeleri ve ihale dokümanındaki kriterler birlikte ele alınmalı.
Daha düşük teklif neden uygun bulunmadı? Elenme gerekçesi ihale şartnamesinde açıkça yer alıyor muydu? Aynı teknik ölçütler bütün isteklilere eşit biçimde uygulandı mı? Değerlendirme, somut ve denetlenebilir teknik kriterlere mi dayanıyordu?
Bunlar, herhangi bir firmayı peşinen suçlamak için değil, kamu ihalesinin mevzuata uygun yürütülüp yürütülmediğini ortaya çıkarmak için sorulması gereken sorular. İhale sürecinde hukuka aykırılık bulunup bulunmadığı, iddialarla değil, belgeler ve yetkili incelemelerin sonuçlarıyla belirlenmelidir. Ancak idarenin de bu sorular karşısında sessiz kalmak yerine, kamuoyunun kaygılarını giderecek açık ve anlaşılır bir açıklama yapması beklenir.
Garanti kapsamındaki Chıller grubu iddiası: Aynı hizmet için mükerrer ödeme riski var mı?
İddiaların en dikkat çekici başlıklarından biri de hastanenin iklimlendirme sisteminde kullanılan Chiller grubuna ilişkin. Hastanenin teknik personelinden edinildiği belirtilen bilgilere göre, söz konusu ekipman yeni yapılan sistem kapsamında bulunuyor ve garanti süresi henüz sona ermemiş durumda. Ayrıca Chiller grubunun toplam ihale bedeli içerisindeki payının yaklaşık yüzde 70 olduğu ileri sürülüyor. Bu bilgilerin teknik belgeler, garanti sözleşmeleri ve ihale şartnameleri üzerinden doğrulanması gerekiyor. Eğer ekipman gerçekten garanti kapsamındaysa, garanti süresince üretici, yüklenici veya ilgili servis tarafından karşılanması gereken bakım ve onarım yükümlülüklerinin neler olduğu açıklığa kavuşturulmalı.
2024 yılındaki ihale ile 2026 yılındaki ihale kapsamında hangi cihazlar ve hizmetler yer alıyor? Garanti kapsamında bulunan ekipmanların bakım sorumluluğu hangi tarafta? Garanti kapsamındaki hizmetlerle yeni ihale kapsamındaki hizmetler arasında bir çakışma var mı?
En önemlisi, aynı yükümlülük için iki kez ödeme yapılması söz konusu mu?
Bu soruların yanıtı yalnızca rakamlara bakılarak verilemez. Teknik şartnamelerin, garanti belgelerinin, servis kayıtlarının ve hakedişlerin karşılaştırmalı biçimde incelenmesi gerekir. Eğer aynı hizmet için mükerrer ödeme yapıldığı tespit edilirse, kamu zararının oluşup oluşmadığı ve sorumluluğun kimlere ait olduğu ayrıca araştırılmalıdır. Böyle bir durumun bulunup bulunmadığı ise bağımsız ve yetkili bir incelemeyle ortaya konulmalıdır.
Kamu Kaynakları Söz Konusuysa Şeffaflık Bir Tercih Değil, Gerekliliktir
Hastaneler, vatandaşların sağlık hizmetine eriştiği ve kamu bütçesinden önemli kaynakların aktarıldığı kurumlardır. Bu kurumlarda gerçekleştirilen her bakım, onarım ve satın alma işleminin ihtiyaçla uyumlu, ekonomik, rekabetçi ve mevzuata uygun olması beklenir. İhale bedellerindeki yüksek farklar tek başına usulsüzlüğü kanıtlamaz. Ancak bu tür farkların gerekçeleri açıklanmadığında, kamuoyunda haklı sorular ortaya çıkar. Kamu idaresinin görevi yalnızca ihale yapmak değildir. Aynı zamanda yapılan harcamanın gerekliliğini, maliyetini ve kamu yararını denetlenebilir belgelerle ortaya koymaktır.
İki ihale arasındaki fiyat farkı hangi hesaplamalara dayanıyor?
Yaklaşık maliyet hangi piyasa araştırmalarıyla belirlendi?
Teknik şartnameler arasında ne gibi değişiklikler yapıldı?
Garanti kapsamındaki ekipmanların durumu maliyet hesaplarına nasıl yansıtıldı?
Bu soruların yanıtları, tartışmanın söylentiler üzerinden büyümesini önleyecek ve varsa hukuka aykırılıkların tespit edilmesine yardımcı olacaktır.
Diyarbakır İl Sağlık Müdürlüğüne Ve Sağlık Bakanlığına Açık Çağrı
İhale süreçlerine ilişkin iddialar, yalnızca kamuoyunda tartışılarak geçiştirilecek nitelikte değildir. Konunun teknik ve mali yönleriyle incelenmesi, iddiaların doğruluğunun ortaya çıkarılması gerekiyor.
Bu kapsamda Diyarbakır İl Sağlık Müdürlüğünü, Sağlık Bakanlığını ve ilgili denetim makamlarını göreve çağırıyoruz.
İki ihaleye ilişkin;
- Teknik şartnameler ve işin kapsamları karşılaştırılmalı.
- Yaklaşık maliyet hesapları ve piyasa araştırmaları incelenmeli.
- İhale komisyonu kararları ile teklif değerlendirme tutanakları açıklığa kavuşturulmalı.
- Düşük teklif veren firmanın değerlendirme dışı bırakılma gerekçesi denetlenmeli.
- Chiller grubuna ait garanti belgeleri, servis kayıtları ve bakım yükümlülükleri kontrol edilmeli.
- Sözleşmeler, hakedişler ve yapılan ödemeler karşılaştırılarak mükerrer ödeme veya kamu zararı bulunup bulunmadığı araştırılmalı.
İnceleme sonucunda mevzuata aykırılık tespit edilmesi durumunda gerekli idari işlemler yapılmalı; suç şüphesini destekleyen somut bulgulara ulaşılırsa konu yetkili adli mercilere iletilmelidir. Bütün bunlar yapılırken ihaleyi alan firmanın ve ilgili görevlilerin açıklamalarına da yer verilmeli, varsa savunmaları kamuoyuna aktarılmalıdır. Amaç, herhangi bir kişi veya kurumu peşinen suçlamak değil; kamu kaynaklarının nasıl kullanıldığını bütün yönleriyle ortaya koymaktır.
Sorular çoğalıyor, kamuoyu yanıt bekliyor
Bugün sorulan soru son derece açık:
2024 yılında 2,1 milyon TL bedelle gerçekleştirildiği belirtilen bir bakım ve onarım işi, 2026 yılında hangi teknik ve mali gerekçelerle 11,3 milyon TL’ye ulaştı?
Daha düşük teklif veren firmanın elendiği iddiasının dayanağı ne?
Garanti kapsamındaki Chiller grubuna ilişkin yükümlülükler nasıl belirlendi?
İki ihale arasında aynı hizmet kalemleri bulunuyor mu?
Kamu kaynaklarının etkin ve ekonomik kullanıldığını gösteren belgeler nerede?
Bu soruların yanıtı, varsayımlarla ya da karşılıklı suçlamalarla değil, resmi belgeler ve denetim sonuçlarıyla verilmelidir.
Kamu kaynakları herhangi bir kişinin veya kurumun sınırsız tasarrufunda değildir. Her harcama, kamu yararı ve hesap verebilirlik ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesindeki ihale iddialarının üzeri örtülmemeli; iddialar doğrulanmalı ya da somut belgelerle açıklığa kavuşturulmalıdır. Çünkü mesele yalnızca iki ihale arasındaki 9,2 milyon TL'lik fark değildir. Mesele, kamu parasının hangi gerekçelerle harcandığı, denetim mekanizmalarının nasıl işlediği ve vatandaşın kamu kurumlarına duyduğu güvenin nasıl korunacağıdır. Şimdi yanıt verme sırası ilgili idarelerde.
Kamuoyu açıklama bekliyor.
