Gençler neden geleceğe değil, bugüne tutunuyor? Bir başka mesele de ekonomik koşullar. Bugünün genci yalnızca ahlaki değerlerle değil, geçim kaygısıyla da mücadele ediyor. Üniversite bitirmek iş bulmayı garanti etmiyor. Bir meslek edinmek ekonomik bağımsızlık anlamına gelmeyebiliyor. Gençlerin önemli bir bölümü gelecek planı yapmak yerine günü kurtarmaya çalışıyor.

Ev sahibi olmanın, düzenli bir gelir elde etmenin, kendi ayakları üzerinde durmanın giderek zorlaştığı bir ortamda gelecek duygusu da zayıflıyor.

Böyle zamanlarda uzun vadeli değerler yerine kısa vadeli kazançlar öne çıkabiliyor. Sabır yerini aceleye, emek yerini kestirme yollara, dayanışma yerini bireysel kurtuluş arayışına bırakabiliyor.

Bu durum bütün gençler için geçerli değil. Ancak ekonomik güvencesizliğin insan davranışlarını ve gelecek algısını etkilediğini görmezden gelemeyiz.

Peki, aile ve eğitim sistemi nerede duruyor?

Ahlak yalnızca ailede verilen öğütlerle kazanılmıyor. Çocukların ve gençlerin gördükleri davranışlar, karşılaştıkları adalet duygusu ve içinde bulundukları çevre de kişiliklerinin oluşmasında etkili.

Bir çocuğa saygılı olması öğretilirken evde hakaret ediliyorsa, adalet anlatılırken ayrımcılık yapılıyorsa, paylaşmak öğütlenirken bencillik sergileniyorsa o çocuk hangi davranışı örnek alacak?

Okullarda başarı çoğu zaman sınav sonuçlarıyla ölçülüyor. Oysa bir insanın başarılı olması kadar vicdanlı, sorumluluk sahibi, başkasının hakkına saygılı ve eleştirel düşünebilen biri olması da önemli.

Gençlere ne düşüneceklerinin değil, nasıl düşüneceklerinin öğretilmesi gerekiyor.

Çünkü sorgulamayan, yalnızca itaat eden bir genç yetiştirmek kolay olabilir. Ancak kendi vicdanıyla karar verebilen, haksızlık karşısında ses çıkarabilen ve başkasının acısını hissedebilen bir insan yetiştirmek çok daha büyük bir emek istiyor.

Her değişim yozlaşma değildir

Burada bir ayrımı da yapmak gerekiyor.

Gençlerin büyüklerinden farklı düşünmesi, geleneksel kalıpları sorgulaması, kendi hayatına ilişkin kararları kendisinin vermek istemesi başlı başına ahlaki bir çöküş değildir.

Her kuşağın kendisinden önceki kuşaktan farklı değerler geliştirmesi doğaldır. Önemli olan değişimin insanı daha özgür, daha vicdanlı ve daha adil bir noktaya taşıyıp taşımadığıdır.

Özgürlük başkasının hakkını ihlal etmek değildir. Bireysellik başkasının acısına kayıtsız kalmak değildir. Farklı yaşamak, sorumluluktan kaçmak anlamına gelmez.

Gençlerin de kendilerine dönüp bakması gerekiyor. Çünkü toplumsal sorunların bütün sorumluluğunu geçmiş kuşaklara yüklemek de kolaycılık olur. Bizim de birbirimize karşı sorumluluklarımız, korumamız gereken değerlerimiz ve değiştirmemiz gereken davranışlarımız var.

Asıl soru: Nasıl bir toplumda yaşamak istiyoruz?

Ben 20 yaşındayım. Büyüklerimin anlattığı geçmişi bütünüyle özlemiyorum. Çünkü geçmişin de kendi adaletsizlikleri, baskıları ve suskunlukları vardı. Ancak bugün kaybettiğimizi düşündüğüm bazı değerlerin yeniden hatırlanmasını istiyorum.

İnsanların birbirine güvenebildiği, emeğin karşılığını bulduğu, kadınların ve çocukların güvende olduğu, gençlerin gelecek kurabildiği, farklı düşüncelerin düşmanlık olarak görülmediği bir toplum istiyorum.

Bunun için gençlere sürekli nasihat vermek yeterli değil. Önce onlara nasıl bir toplum bıraktığımıza bakmamız gerekiyor.

Çünkü ahlak, yalnızca insanlara ne yapmaları gerektiğini söylemekle değil, o söylediklerimizi kendi hayatımızda uygulamakla anlam kazanır.

Belki de artık gençlere sürekli "Siz neden böyle oldunuz?" diye sormak yerine, hep birlikte şu soruyu sormalıyız:

Biz nasıl bir toplum olduk ki gençlerimiz bu toplumun içinde kendilerine başka değerler, başka yollar ve başka hayatlar arıyor?

Unutmayalım, gençler yalnızca geleceğin sahipleri değil, bugünün de tanıklarıdır. Onları anlamadan, eleştirmeden önce dinlemeden ve kendimizi sorgulamadan bu değişimi anlamamız mümkün değil.

Çünkü bir toplumun ahlakı, yalnızca gençlerinin davranışlarında değil, yetişkinlerinin nasıl yaşadığında da saklıdır. Bitti